Abakandida bahabwa amahirwe yo kwegukana uyu mwanya ni babiri, John Pombe Magufuli, wo mu ishyaka Chama cha Mapinduzi (CCM) na Edward Ngoyai Lowassa, wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA).

Ese ni bantu ki ?

Magufuli yavutse izuba kuwa 29 Ugushyingo 1959, yakoze mirimo myinshi irimo kuyobora Minisiteri zitandukanye, mu mwaka wa 2010 nibwo yabaye Minisitiri w’ibikorwa remezo, umwanya ariho kugeza ubu.

Lowassa we yavutse kuwa 28 Kanama 1953, yayoboye Minisiteri zitandukanye aza no kuba Minisitiri w’Intebe wa 8 wa Tanzania, yanarwanye intambara yahuje iki gihugu na Uganda mu mwaka wa 1978-1979, intambara yamaze amezi atanu.

Abayoboye Tanzania bose ni abanyamuryango b’Ishyaka riri ku butegetsi rya CCM na Lowasa uhabwa amahirwe yarikoreye imyaka 38 (1977-2015).

Icyasha cya Lowassa iturufu ya CCM

Lowassa yasabwe kwegura ku mwanya wa Minisitiri w’Intebe ku itariki 7 Gashyantare 2008 nyuma yo kugaragaraho uruhare mu inyerezwa ry’akayabo k’amadorali yari agenewe ibikorwa by’ingufu z’amashanyarazi.

Ni mu mushinga wiswe Richmond byari byitezwe ko uzatanga megawate 100 z’amashanyarazi ku munsi, birangira urigise unahombya Leta ya Tanzania amadorali ya Amerika miliyoni 120 (Amafaranga y’u Rwanda arenga miliyari 88 na miliyoni 200).

Lowassa bivugwa ko yafatanyije na bamwe muri bagenzi be bari bagize Guverinoma y’icyo gihe mu guhombya Leta ako kayabo yaje kwitandukanya na CCM mu 2015 nyuma yo kubura amahirwe yo guhagararira iri shyaka.

Mu myaka 38 yari amaze muri CCM icyizere cyari cyose kuzahagararira iri shyaka mu matora y’umukuru w’igihugu aza gukurirwa inzira ku murima ahitamo kujya muri CHADEMA.

CHADEMA yashinzwe ku itariki 28 Gicurasi 1992, mu matora yabaye mu 1995 yabonye imyanya 4 muri 269 mu Nteko Ishinga Amategeko.

Iri shyaka ntiryahagarariwe ku mwanya w’umukuru w’igihugu mu matora yabaye mu 2000 gusa ryabonye imyanya 5 mu Nteko Ishinga Amategeko.

Mu mwaka wa 2005 umukandida wa CHADEMA, Freeman Mbowe, yaje ku mwanya wa gatatu n’amajwi 5,88% mu bakandida 10 bari bahataniye umwanya w’umukuru w’igihugu.

Mu mwaka wa 2010 ibintu byarahindutse, CHADEMA iba iya kabiri mu kwiharira imyanya myinshi mu Nteko Ishinga Amategeko aho yabonye imyanya 48.

Umukandida, Dr. Willbrod Peter Slaa, abona amajwi 27.1% akurikira Perezida Kikwete wayatsinze.

Mu matora ateganyijwe mu 2015, CHADEMA yishyize hamwe n’andi mashyaka atavuga rumwe na CCM ariyo CUF na DP biyita UKAWA (Umoja wa Katiba ya Wananchi) rizahagarirwa n’umukandida umwe Edward Ngoyai Lowassa.

CCM bivugwa ko ifite ubushobozi bufatika bw’amikoro mu gihe CHADEMA ifite abagaragaza kuyishyigikira benshi muri bo ari urubyiruko ruvug ko rurambiwe CCM ishyaka bita Chama cha Mafisadi, ko ngo rirangwa na ruswa.