Urwibutso rwa Bisesero rwubatswe mu buryo bwihariye bijyanye n’amateka yaho. Ni inzira imwe kuva urwinjiyemo kurinda ugeze hejuru kumva rusange, bisobanuye uko abatutsi no mu Bisesero bazamutse imisozi bajya kwirwanaho bagatangira ari benshi hanyuma bakaza kwicwa hakarokoka mbarwa.
Iyo winjira, ubona imibiri ibungabungiye mu byumba bigize izo nyubako ukazamuka ukagera ku mva rusange ahashyinguye imibiri irenga ku bihumbi 50 y’abaguye muri aka gace. Iyo ugeze ku mva rusange uhasanga izindi mva eshatu nazo zishyinguyemo abazize Jenoside baguye muri aka gace.
Imva ya mbere ishyinguyemo umubiri w’umugabo witwaga Birara wahawe icyubahiro cyihariye kuko ari we wari uyoboye agatsiko k’Abasesero ko kwirwanaho akaba afatwa nk’intwari y’Abasesero.
Iya kabiri ishyinguyemo umubiri wa Nzigira, umuhungu wa Birara ufatwa nk’intwari y’Abasesero kuko yagaragaje ubwitange budasanzwe mu ntambara yo kwirwanaho, mu gihe iya gatatu ishyinguyemo intwari zitazwi zaguye muri aka gace mu gihe cya Jenoside.
Iyi nzira na none ahagana ku musozo wayo hubakishijwe amabuye ashushanya uburyo inzirakarengane z’abasesero zirwanyeho zikoresheje amabuye kugeza ubwo zinaniwe gushyigurwa mu byimbo n’interahamwe.
Abasesero birwanagaho bakoresha intwaro gakondo nk’inkoni, imihoro, amacumu, n’ibindi.
Amateka agaragaza ko muri Gicurasi 1994, ku Kibuye habereye inama yafashe umwanzuro wo kujyana interahamwe zo muri Perefegitura ya Gisenyi, Ruhengeri, Cyangugu na Gikongoro ngo zijye gutanga umusanzu mu kwica mu Bisesero.
Hajyanyweyo kandi abasirikare, abapolisi n’abajandarume ngo bajye kwica abasesero bananiranye maze ku wa 13,14 na 15 Gicurasi babiraramo bica abarenga ibihumbi 30 muri iyo minsi itatu gusa.
Bisesero yari imwe mu zari segiteri zigize Komine Gishyira, ndetse ni tumwe mu duce twaguyemo abatutsi benshi mu gihe cya Jenoside ahanini kubera ko bamwe mu bayobozi bari ibikomerezwa muri Leta ya Juvenal Habyarimana bakomokaga muri aka gace.
Aba barimo Niyitegeka Eliezer wari Minisitiri w’Itangazamakuru, Karemera Edouard wari Minisitiri w’Umutekano, Uwahoze ari Perefe w’iyahoze ari Kibuye witwaga Kayishema Clement, Burugumesitiri wa Komine Gishyita (mu Karere ka Karongi ubu) Jean Baptiste Twagirayezu, hakaba n’abandi batari mu buyobozi ariko bagiye batanga umusanzu wabo ngo Jenoside ishyirwe mu bikorwa muri Perefegitura ya Kibuye.
Aba harimo Musema Alfred wari Umuyobozi w’uruganda rw’icyayi rwa Gisovu, uwari umucuruzi ukomeye wo ku Mugonero witwaga Obed Ruzindana (bose bakaba barakatiwe n’urukiko rwa Arusha).
Abatutsi bo mu Bisesero birwanyeho mu bushobozi bari bafite ndetse banagerageza guhashya interahamwe zashakaga kubatsemba zitwaje intwaro gakondo nyuma zikaza kwitabaza ingabo za Habyarimana zaje zitwaje imbunda n’ubwo nazo zabanje kugorwa cyane.
Umwe mu basobanurira abasuye urwibutso rwa Bisesero uko byari bimeze mu gihe cya Jenoside, Innocent Ndayisaba, yabwiye aba bafana ko abatutsi bari bahurije imbaraga ku musozi wa Muyira wabafashije kuko iyo uwuriho ubasha kureba utundi dusozi twose tuwukikije, ibitero aho byaturukaga hose Abasesero babaga babibonye bagapanga uburyo bajya guhangana nabo.
Nyuma yo kunamira inzirakarengane zishyinguye mu rwibutso no gushyira indabo ku mva, abafana ba APR Zone One Fun Club igaragiwe n’abafana b’ikipe ya Kiyovu Sports bakomereje mu rugo rw’abavandimwe batatu b’imfubyi za Jenoside bakuriwe na Edouard Nsengiyumva w’imyaka 38 urera barumuna be barokokeye mu misozi ya Bisesero.
Nsengiyumva yashimiye cyane aba bafana atangaza ko ataherukaga kubona abantu bangana batyo bagana iwe mu rugo.
Ati “Ntitwabona uko tubashimira iki gikorwa mudukoreye kidusubije icyizere mu ntege nke dusanganywe, twari dufite inka imwe none mutworoje iya kabiri ni ukuri Imana ibahe umugisha.”
“Twabuze ababyeyi muri Jenoside dusigara twirera tudafite epfo na ruguru ni ubuzima butari bworoshye, by’umwihariko ntitwaherukaga kubona umubare munini w’abantu bagana iwacu. Twabaherukaga muri Jenoside baza baduhiga’’
Umuyobozi wa Zone One Fun Club, Rwabuhungu Danny, yatangaje ko iki gikorwa ari ngarukamwaka bityo kizakomeza n’umwaka utaha by’umwihariko ko bateganya kuzagira n’abandi bafasha muri iyi minsi 100 yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi.
Ati “Iki ni igikorwa ngarukamwaka, umwaka ushize twubakiye inzu uwarokotse mu Murenge wa Ntarama mu Karere ka Bugesera, uyu munsi tworoje undi mu Bisesero, nyuma y’umukino wa APR FC na Rayon Sports uteganyijwe ku itariki ya 20 Mata, dufite indi gahunda yo kugira uwo twafasha dukora ibikorwa bigarurira icyizere abarokotse amarorerwa yo mu 1994.’’





































Amafoto: Ntare Julius




Ibitekerezo 0