Ibi ni ibyatangarijwe mu nama mpuzabikorwa y’Akarere ka Nyanza yahuje ubuyobozi bw’Akarere kuva ku mudugudu, yabaye ku wa 22 Ukuboza 2025, yitabirwa na Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice.

Umuyobozi w’Imirimo Rusange mu Karere ka Nyanza, Nsabimana Jean Christian, yagaragaje ko m mwaka w’ingengo y’imari wa 2023-2024 na 2024-2025, ingo zari munsi y’umurongo w’ubukene zari 37.490 muri zo 8.795 yashyizwe muri gahunda yo kuzizamura mu mibereho.

Nyuma y’isuzuma ryakozwe ku miryango 8.276 kuko indi miryango byagaragaye ko harimo abimutse bakaburirwa amakuru, imiryango 5.386 yagaraye yaravuye mu bukene, mu gihe indi 2.890 yagumye mu bukene, inagaruka ku rutonde rw’ingo ziri munsi y’umurongo w’ubukene, zizakomeza guherekezwa mu cyiciro cya kabiri cy’imwaka ibiri kugeza mu 2027.

Umuyobozi w’Agateganyo w’Akarere ka Nyanza, Kajyambere Patrick, yagaraje ko ubuyobozi bwasobanukiwe icyo gukora mu gukura abaturage mu bukene, aho bazibanda ku guteza imbere ubuhinzi bubyaza umusaruro ubuso buto buhari kuko abenshi bahinga munsi ya kimwe cya kabiri cya hegitali.

Ati ‘‘Akarere ka Nyanza kubakiye ku buhinzi. Mu ngo ibihumbi 93 ziri mu karere, 90% baba mu cyaro. Izi ngo 76% ni ahanzi, ariko 65% bose bahinga munsi ya kimwe cya hegitari cya hegitari. Muri aba bahinzi, muri bo 39% gusa ni bo bafite amatungo, bivuze ko abenshi bahinga badafumbira uko bikwiye. Dukwiye gushyira imbaraga mu kugeza amatungo ku baturage bacu, kugira ngo babashe kubona ifumbire ihagije, bahinge, beze bihaze mu biribwa kandi banasagurire isoko.’’

Abagezweho n’iyi gahunda barashima ko bamaze gutera intambwe barimo Niyigaba Philémon, wo mu Karere ka Nyanza, Umurenge wa Ntyazo, wavuze ko iwabo hageze umushinga watunganyije igishanga baturiye cya Nyiramageni, byatumye abona akazi ndetse n’amasomo yo guhinga neza bituma atera imbere.

Ati “Nongereye ubumenyi bwo guhinga neza, mbonamo n’akazi kampaye igishoro mu mikorere. Nsigaye mpinga ibigori byinshi, ndetse ubu ndateganya gukomeza kongera umusaruro w’ibigori kuko nsigaye mbona imborera nkahinga neza, kandi ndateganya kongera ubuso mpingaho, no kurushaho guhinga mu buryo bugezweho.”

Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice we, yavuze ko kugira ngo gahunda yo gufasha abaturage kwikura mu bukene irusheho kwihuta, bikwiye ko umuyobozi wese ava mu mwambaro wa kiyobozi, agakora yiyumva nk’aho ari kwikorera kugira imihigo yiyemeza yeswe neza, bityo abaturage babashe kuva mu bukene, haba i Nyanza n’ahandi mu gihugu.

Yagize ati ‘‘Umuyobozi mwiza yireba mu isura y'ibitaragenze neza ngo abikemure kurusha ibyakozwe. Hari abayobozi bavuga cyangwa bakumva ibyo babwiwe n’ababakuriye, ariko ntibakore. Ese ko tuvuga gusa, nk'ubu ku ntara, nkabwira akarere, nako kakabwira umurenge, kumunanuka kugera hasi. Ariko se, gukora ho ni ryari? Turasabwa kurushaho kongera gukora aho kuvuga. Ibi kugira ngo bishoboke rero, birasaba ko duhindura imico.’’

Yakomeje asaba inzego kurushaho kureba igikwiriye abaturage bareberera, kugira ngo iterambere ryifuzwa rikomeze kuzamuka.

Nyuma y’icyiciro cya mbere, biteganyijwe ko ingo zizaherekezwa mu kwikura mu bukene mu cyiciro cya kabiri kuva mu 2025-2027 ari 10.286 aho zizafashwa guhuzwa n’amahirwe nazo zigahindura imibereho igana ku iterambere.

Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice, yavuze ko bikwiye ko buri muyobozi wese yiyumva mu gahinda k'umuturage ukennye, kugira ngo amufashe kuzamuka
Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice, yavuze ko bikwiye ko buri muyobozi wese yiyumva mu gahinda k'umuturage ukennye, kugira ngo amufashe kuzamuka
Imishinga y'iterambere igenda yegerezwa abaturage iri mu bibazamura bikabakura mu bukene
Imishinga y'iterambere igenda yegerezwa abaturage iri mu bibazamura bikabakura mu bukene