Minisiteri y’Ingabo ya Uganda yatangaje ko iki gikorwa cyatangiye ku mugaragaro, aho icyiciro cya mbere cy’abasirikare bari muri Somalia hashingiwe ku masezerano y’ubufatanye mu by’umutekano hagati y’ibihugu byombi cyamaze kugera muri Uganda.

Mu itangazo ryo ku wa 2 Ugushyingo 2026, Umuvugizi w’Ingabo za Uganda w’agateganyo, Col Chris Magezi, yavuze ko abasirikare bari muri Somalia binyuze mu masezerano hagati y’ibihugu byombi bazaba bose bamaze gutaha mu minsi mike iri imbere.

Yasobanuye ko igikorwa cyo gukura abasirikare muri Somalia kizakorwa mu byiciro, kugeza ubwo ingabo zose za Uganda, zirimo n’iziri mu butumwa bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe bwo gushyigikira umutekano n’ituze muri Somalia (AUSSOM), zizaba zavuye muri icyo gihugu bitarenze mu mpera za 2027.

Iki cyemezo kije nyuma y’uko Umugaba Mukuru w’Ingabo za Uganda, Gen Muhoozi Kainerugaba, atangaje ko igihugu cye cyatangiye gukura abasirikare muri Somalia, kugira ngo inshingano zo gucunga umutekano zisigaranwe n’ingabo z’icyo gihugu.

Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X, Gen Muhoozi yavuze ko nyuma y’imyaka 20 y’ubwitange n’amaraso yamenetse, igihe kigeze ngo ingabo za Somalia zifate inshingano zo gucunga umutekano w’igihugu cyazo.

Nk’uko BBC yabitangaje ku wa 2 Ugushyingo 2026, abasirikare 109 ba Uganda bari mu cyiciro cya mbere cyavuye mu Murwa Mukuru wa Somalia, Mogadishu, ku wa Gatanu tariki ya 30 Ukwakira 2026.

Mbere y’uko iki gikorwa gitangira, Uganda yari ifite abasirikare bagera ku 4.500 muri Somalia bari mu butumwa bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, hamwe n’abandi bagera ku 2.000 bariyo hashingiwe ku masezerano y’ubufatanye mu by’umutekano hagati y’ibihugu byombi.

Uganda ni cyo gihugu cya mbere cya Afurika cyohereje ingabo muri Somalia mu 2007, mu butumwa bwa AMISOM bwari bugamije kurinda inzego z’ubutegetsi z’inzibacyuho no guhangana n’ibitero by’umutwe wa Al-Shabaab.

Kuva icyo gihe, ingabo za Uganda zagize uruhare mu bikorwa byo kwirukana Al-Shabaab mu Mujyi wa Mogadishu no mu yindi mijyi ikomeye, zifatanyije n’Ingabo za Somalia.

Zanagize uruhare mu kwisubiza ibice byari byarigaruriwe n’uwo mutwe no kurinda ibikorwa remezo by’ingenzi bya Leta.

Mu myaka yakurikiyeho, Uganda yakomeje kugira ingabo muri Somalia binyuze mu butumwa butandukanye bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, burimo ATMIS, bwari bugamije guhererekanya inshingano z’umutekano n’inzego za Somalia.

Mu 2025, ATMIS yasimbuwe na AUSSOM, ifite inshingano zo gufasha Somalia kongerera ubushobozi inzego z’umutekano no kuzitegura gufata inshingano zose zo kurinda igihugu.

Icyakora, AUSSOM ikomeje guhura n’imbogamizi z’amikoro, mu gihe hari gahunda yo kugabanya inkunga yatangwaga na Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’Umuryango w’Abibumbye.

Biteganyijwe ko gahunda y’inzibacyuho y’amezi 12 izatangira muri Mutarama 2027, kugira ngo Somalia n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe bibone umwanya wo gushaka andi masoko y’inkunga.

Icyitonderwa: Itangazo rya Col Chris Magezi ryo ku wa 2 Ugushyingo 2026 rivuga ko ingabo zose za Uganda zizaba zavuye muri Somalia mu mpera za 2027, mu gihe inkuru ya BBC ivuga ko gukura ingabo mu butumwa bwa Afurika Yunze Ubumwe biteganyijwe kurangira muri Kanama 2027. Ni yo mpamvu mu nkuru hakoreshejwe igihe cyatangajwe n'igisirikare cya Uganda.