00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Imva ya Musenyeri Alexis Kagame iri mu manegeka

Yanditswe na Prudence Kwizera
Kuya 2 September 2022 saa 08:06
Yasuwe :

Imva ya Musenyeri Alexis Kagame ufite amateka akomeye mu Rwanda wananditse ibitabo n’ibisigo byuje ubuhanga, yabuze uyitaho, ndetse ikomeje kwangirika cyane.

Uyu mugabo yavutse kuwa 15 Gicurasi 1912 i Kiyanza mu Buliza, ubu ni mu Murenge wa Ntarabana mu Karere ka Rulindo, mu Ntara y’Amajyaruguru. Mu myaka 69 y’ubuzima bwe, Musenyeri Alexis Kagame yasize umusanzu ukomeye mu Rwanda kubera ibikorwa bye.

Akimara kwitaba Imana, Musenyeri Alexis Kagame yashyinguwe mu irimbi rusange rya Kabutare mu Karere ka Huye. Ni irimbi ricungwa n’Abafurere b’Urukundo (Frères de la charité).

Kuri ubu imva ye yarangiritse imeraho n’ibyatsi, ndetse amagambo yari yanditseho arasibama.

Umusaza Ntabomvura Venant w’imyaka 96 y’amavuko, yabwiye IGIHE ko azi Musenyeri Alexis Kagame kandi ari na we wamuhaye isakaramentu ryo gushyingirwa.

Yavuze ko kuba imva ye ititabwaho ari ibintu bibabaje, bityo bikwiye gukosorwa kuko yari umuntu w’ingirakamaro.

Yagize ati "Imva ye yari ikwiye kwitabwaho kuko dutegetswe guhora tumwibuka kuko yafashije byinshi Abanyarwanda kugira ngo bamenye amateka binyuze mu bitabo yanditse."

Yakomeje avuga ko Musenyeri Kagame yari umuntu mwiza, wita ku bandi, bityo imva ye ikwiye kwitabwaho ikajya inasurwa, hagasobanurwa ibikorwa byiza yakoreye igihugu.

Ati "Nk’isabukuru yo kumwibuka yagera bakajya kuhasengera, bakamwibuka."

Frère Bizimana Simon, umwe mu bagize umuryango w’Abafurere b’Urukundo bacunga iryo rimbi, yabwiye IGIHE ko ibijyanye no kwita ku mva ya Musenyeri Alexis Kagame byabazwa Cathedrale ya Butare, kuko yari umupadiri wayo.

Umushumba wa Diyosezi Gatolika ya Butare, Philippe Rukamba, yabwiye IGIHE ko bagiye kureba uko iyo mva ya Musenyeri Alexis Kagame yakubakwa neza, ikanitabwaho.

Yagize ati "Tuzayikora muri iyi minsi, ni imva za kera ariko tuzayikora muri iyi minsi."

Abajijwe niba bateganya kuyubaka ku buryo yajya isurwa, yavuze ko bazabiganiraho bagafata umwanzuro.

Ati "Ni ukongera kuyikora igasa neza; hari n’abandi bapadiri batatu bahari, bikagira ukuntu bisa neza. Ni imva zakozwe kera, numvaga atari ngombwa kuzihindura zose ariko ni ugutuma nyine icya, ikagira isuku."

Mu irimbi rya Kabutare aho Musenyeri Alexis Kagame ashyinguwe, hari izindi mva zikoze neza, bigaragaraga ko zitabwaho, ariko hari n’izishaje zititabwaho.

Musenyeri Alexis Kagame yamenyekanye nk’umunyamateka, umuhanga mu ndimi no mu byo gutekereza (filozofiya), yandika ibitabo n’ibisigo birimo Indyoheshabirayi, Inganji Karinga, Umuririmbyi wa Nyiribiremwa, Isoko y’Amajyambere n’ibindi.

Yatangiye amashuri abanza mu 1925 mu Ishuri rya Leta Mbiligi Gatolika mu Ruhengeri, icyo gihe yari afite imyaka 13.

Yaharangije nyuma y’imyaka itatu mu 1928, asaba kujya mu iseminari nto i Kabgayi mu karere ka Muhanga mu 1929, aharangiriza mu 1933 akomereza mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda kugeza abaye umupadiri mu 1941.

Yakoze ubushakashatsi ku mivugire n’imyandikire y’Ikinyarwanda, ku mitegekere ya cyami ndetse na nyuma y’ubukoloni, n’ibindi.

Kubera ubuhanga bwe budasanzwe, yabaye inshuti ikomeye y’Umwami Mutara III Rudahigwa ndetse amwemerera gukusanya ibitekerezo by’Abiru ngo abyandikemo ibitabo.

Uretse kwandika ibitabo, ubuhanga bwe bwatumye aba umwirabura wa mbere ubaye umunyamuryango wa Institut Royal Colonial Belge.

Yabaye mu Nama y’Ubuyobozi bwa Rwanda-Urundi kuva muri 1956 kugeza ku bwigenge bw’u Rwanda, anaba mu nteko y’abantu b’impuguke mu nama y’u Burayi, Membre du Groupe des Experts Indépendants auprès du Conseil de l’Europe.

Yigishije muri Kaminuza Nkuru y’u Rwanda guhera mu 1963, aba umwarimu w’amateka ya Afurika y’Iburasirazuba no hagati muri Kaminuza ya Lubumbashi.

Mu mwaka 1980, yagizwe igisonga cya Musenyeri muri Diyosezi ya Butare. Papa Yohani Pawulo wa II yamugize Musenyeri w’icyubahiro ku ya 4 Nyakanga 1981.

Alexis Kagame bari barise Père des Sciences Historiques Rwandaises cyangwa Se-mateka, yitabye Imana afite imyaka 69 azize indwara y’umutima, ku wa 2 Ukuboza 1981, mu bitaro by’i Nairobi muri Kenya aho yari yagiye kwivuza.

Umurambo we leta yishingiye kuwusubiza mu Rwanda ngo abe ari ho ashyingurwa, kubera agaciro yari afite mu gihugu.

Uretse ibihembo mpuzamahanga, ku wa 3 Nzeri 2014, Musenyeri Alexis Kagame yashyikirijwe igihembo n’Inteko Nyarwanda y’Ururimi n’Umuco cyiswe "Igihembo Cya Akademi".

Cyashyizweho hagamijwe gushima abantu bakora ibikorwa by’indashyikirwa mu kubungabunga ubusugire n’iterambere by’ururimi n’umuco by’u Rwanda.

Amagambo agaragaza imva ya Musenyeri Kagame yatangiye gusibangana
Iruhande rw'imva ya Musenyeri Alexis Kagame hari izindi na zo zashaje
Musenyeri Alexis Kagame yashyinguwe mu irimbi rusange rya Kabutare
Hari izindi mva zo zitaweho, zubakwa uko bikwiye

[email protected]


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .