00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Ingengo y’Imari y’u Rwanda igiye kwiyongeraho miliyari 217,8 Frw

Yanditswe na Kanamugire Emmanuel
Kuya 19 May 2022 saa 10:13
Yasuwe :

Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi, MINECOFIN, yamurikiye Inteko Ishinga Amategeko, Imitwe yombi, imbanzirizamushinga y’ingengo y’imari y’umwaka wa 2022/2023 aho biteganyijwe ko izagera kuri miliyari 4658,4 z’amafaranga y’u Rwanda.

Ni igikorwa cyabaye mu gitondo cyo kuri uyu wa 19 Gicurasi 2022 mu Nteko Ishinga Amategeko y’u Rwanda.

Iyi ngengo y’imari iziyongeraho miliyari 217,8 z’amafaranga y’u Rwanda ugereranyije n’ingengo y’imari ivuguruye y’umwaka wa 2021/2022 yageraga kuri miliyari 4440,6 Frw.

Amafaranga akomoka imbere mu gihugu azagera kuri miliyari 2654,9 z’amafaranga y’u Rwanda, bingana na 57% by’ingengo y’imari yose y’umwaka wa 2022/23.

Inkunga z’amahanga ziteganyijwe kugera kuri miliyari 906,9 z’amafaranga y’u Rwanda; naho inguzanyo z’amahanga zikazagera kuri miliyari 651,5 z’amafaranga y’u Rwanda.

Muri rusange amafaranga ava imbere mu gihugu wongeyeho inguzanyo z’amahanga igihugu kizishyura afite uruhare rugera kuri 80.5% mu ngengo y’imari y’umwaka wa 2022/2023.

Gahunda z’ibikorwa biteganyijwe mu ngengo y’imari ya 2022/23 zatoranyijwe hashingiwe ku buryo zifasha kugera ku ntego z’iterambere igihugu cyihaye nk’uko bikubiye muri gahunda ya Guverinoma yo kwihutisha Iterambere ndetse no guhangana n’ingaruka z’icyorezo cya COVID-19.

Ingengo y’imari izibanda ku bikorwa byo kwihutisha gahunda ya NST1 n’icyerekezo 2050, ishyirwa mu bikorwa ry’imishinga yatangiye igaragaza uruhare mu kongera umusaruro n’ibikorwa Perezida wa Repubulika yemereye abaturage ndetse n’ibyemezo byafatiwe mu nama z’abayobozi bakuru b’igihugu.

Amafaranga agenewe ubuhinzi yagabanyijweho miliyari zisaga 9 Frw. Ni mu gihe uru rwego rufatiye runini benshi nk’uko byanagaragaye mu bihe bya Guma mu Rugo. Nyamara rwasubiye inyuma muri iki gihe bitewe n’imihindagurikire y’ibihe.

Ibiciro by’inyongeramusaruro ku rwego mpuzamahanga na byo byarazamutse, ibi bikiyongeraho izamuka ry’ibiciro by’ibiribwa ku isoko rimaze kugera ku 10% muri uyu mwaka ariko bikaba bizakomeza bizakomeza umwaka utaha.

Ingengo y’imari igenewe ubuzima na yo yagabanutseho miliyari 77,8 Frw ugereranyije n’ingengo y’imari ivuguruye ya 2021/2022.

Minisitiri Dr. Ndagijimana yavuze ko kugabanya ingengo y’imari mu nzego zimwe na zimwe byashingiye ku kuba mu myaka yabanje zari zarakozwemo ibikorwa byihariye bityo ko umwaka ukurikirayeho atari ngombwa ko zakongera gukomeza gushyirwamo amafaranga menshi ahubwo agomba kujyanwa mu bindi.

Yatanze urugero ko mu rwego rw’ubuzima hashyizwemo amafaranga menshi mu rwego rwo guhangana na Covid-19 ku buryo hari ibikoresho byaguzwe n’ubu bidakenewe ko hashorwa andi mu kugura ibindi. Mu buhinzi na ho ngo hakozwe imishinga myinshi mu myaka yashize.

Mu mboganizi zagaragajwe ko zishobora kugira ingaruka ku bukungu bw’igihugu no gutuma ingengo y’imari idashyirwa mu bikorwa nk’uko biteganyijwe harimo icyorezo cya Covid-19 kigikomeje hirya no hino ku Isi.

Hari kandi ingaruka z’intambara hagati y’u Burusiya na Ukraine zituma ibiciro bikomeza kuzamuka ndetse n’izishingiye ku mihindagurikire y’ikirere ishobora kubangamira urwego rw’ubuhinzi no guteza ibiza.

Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Dr Uzziel Ndagijimana, yabwiye abagize Inteko Ishinga Amategeko ko Guverinoma izakomeza gukurikirana iby’izo mbogamizi no gufata ingamba zikwiye ku gihe hashyirwa imbaraga mu mikoranire y’inzego zose n’igenzura rihoraho.

Ko nta mafaranga agenewe kuzamura imishahara irimo iy’abarimu?

Abagize Inteko Ishinga Amategeko bakomeje gutanga ibitekerezo kuri iyi mbanzirizamushinga w’ingengo y’imari bavuga ko hari ibibazo bititaweho birimo izamurwa ry’imishahara y’abarimu.

Senateri Mugisha Alexis yagize ati “ Ko muri iyi ngengo y’imari ntigeze numva hakomozwa ku kijyanye n’impinduka zaba ku mishahara y’abakozi muteganya mute ko abakozi ba leta bazwi ko bakorera umushahara muto cyane cyane abarimu, abapolisi n’abasirikare bzabasha guhanaga n’iryo zamuka ry’ibiciro dore ko byagaragaye ko no mu 2013 rizaba rikigera ku 8%?”

Ikibazo cy’abarimu kandi cyazamuwe na Depite Mukabunani Christine wasabye ko abarimu basonerwa umusoro bityo umushahara wabo bakajya bawuhabwa ari imbumbe bitewe n’uko ari muto bakaba bahanganye n’ibibazo by’izamuka ry’ibiciro.

Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Dr Uzziel Ndagijimana yavuze ko ubushobozi bwo kuzamura imishahara atari bwinshi muri ibi bihe igihugu kigihanganye n’icyorezo agaragaza ko hari icyakozwe ku barimu bamaze imyaka itatu bahabwa inyongera ya 10%.

Ku bijyanye no kuba bakurirwaho umusoro ku mushahara, Dr Ndagijimana yavuze ko umushinga w’itegeko rivugurura imisoro ku nyungu hari ibyo uzakemura.

Ati "Muzi ko ubusanzwe ku mushahara cyangwa ikindi kintu cyose umuntu yinjiza, umusoro utangira kubarwa hejuru y’ibihumbi 30 Frw. Igitekerezo kirimo ni uko amafaranga asonerwa yagera ku bihumbi 60 Frw. Bivuze ko mu bafite imishahara mito cyane cyane abarimu hari abazasonerwa burundu kuri uwo musoro itegeko nirimara gutorwa.”

Ibiciro bizakomeza kuzamuka kugeza no mu mwaka utaha

Mu ngamba z’ubukungu ziteganyijwe mu gihe giciriritse hagati y’umwaka wa 2022/2023 na 2024/2025 ari na zo zashingiweho mu gutegura imbanzirizamushinga y’iyi ngengo y’imari.

Kugabanya gahunda y’imicungire y’imari igabanya icyuho mu ngengo y’imari no gukomeza kubungabunga igipimo cy’inguzanyo ari na ko ikomeza guhangana n’ingaruka za Covid-19 ku bukungu n’izamuka ry’ibiciro ku masoko byatewe n’intambara hagati y’u Burusiya na Ukraine.

Guverinoma irateganya kongera ingengo y’imari igenewe ubuhinzi n’ubworozi, kubungabunga no kurengera ibidukikije, kwirinda no guhangana n’ingaruka z’ibiza, gufasha abatishoboye muri gahunda zitandukanye, kongera uburezi bufite ireme n’ubuvuzi kuri bose no kubaka aamcumbi aciriritse.

Umubare w’abahawe urukingo rushimangira uzongerwa ndetse n’aband bakingirwe.
Ubukungu buzazamuka ku gipimo cyoroheje kizagera kuri 6% mu 2022 ugereranyije na 10,6% bwazamutseho muri 2021 bitewe n’ibibazo by’ubukungu ku isi.

Mu 2023 buzazamukaho 6,7% no kuri 7% mu myaka ya 2024/25 bitewe n’ingamba zafashwe.

Umusaruro w’ubuhinzi uziyongera ku gipimo cya 7% bitewe n’ikirere kitagenze neza mu gihembwe cy’ihinga A. Umusaruro w’inganda uteganyijwe kuzamuka ku gipimo cya 8% ugereranyije na 13% mu mwaka ushize bitewe n’izamuka ry’ibikoresho byo mu nganda biva mu mahanga.

Mu mwaka wa 2022, ibiciro ku masoko bizazamuka ku gipimo cya 9,5% na 8% mu 2023.

Minisitiri w'Imari n'Igenamigambi, Dr Uzziel Ndagijimana ageza imbanzirizamushinga y'ingengo y'imari ku bagize Inteko Ishinga Amategeko, imitwe yombi

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .