Ku wa 12 Gashyantare 2026 ni bwo Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Murangwa Yusuf, yatangaje ko ingengo y’imari y’u Rwanda y’umwaka wa 2025/2026 yagabanyutseho miliyari 80,4 Frw iva kuri miliyari 7.032,5 Frw igera kuri miliyari 6.952,1 Frw.

Igabanyuka ryaturutse ahanini ku mpinduka zakozwe mu gushaka amafaranga akoreshwa mu kubaka ikibuga cy’indege mpuzamahanga gishya cya Kigali, icyiciro cya kabiri byagabanyijeho miliyari 168,2 Frw ku mafaranga yasabwaga mu mwaka w’ingengo y’imari wa 2025/2026.

Hari kandi, uburyo bwari buteganyijwe bwo kwishyura inguzanyo ya RwandAir mu mwaka w’ingengo y’imari wa 2025/2026 bwavuguruwe bituma izo nguzanyo zizatangira kwishyurwa buhoro buhoro guhera mu mwaka w’ingengo y’imari wa 2026/2027.

Ku wa 18 Gashyantare 2026, Inteko Rusange ya Sena yemeje ibitekerezo by’Abasenateri bishimangira ko umushinga uteguwe neza kandi n’uburyo amafaranga yarasaranganyijwe hashingiwe ku nkingi za Gahunda ya kabiri y’Igihugu yo Kwihutisha Iterambere (NST2, 2024-2029).

Muri uyu mushinga, inkingi yo guteza imbere imibereho myiza yongerewe amafaranga yari iteganyirijwe ava kuri miliyari 1.526,9 Frw agera kuri miliyari 1.641,8 Frw, bingana na 23,6% by’ingengo y’imari yose.

Ingengo y’imari igenewe ibikorwa byo guteza imbere imiyoborere myiza, yavuye kuri miliyari 1.088,3 Frw igera kuri miliyari 1.105,1 Frw bigize 15,9% by’ingengo y’imari yose.

Ku byagabanyutse harimo ingengo y’imari igenewe ibikorwa byo kwihutisha iterambere ry’ubukungu aho yavuye kuri miliyari 4.417,2 Frw ikagera kuri miliyari 4.205,1 Frw bingana na 60,5%.

Muri rusange, ariko ingengo y’imari y’iterambere yariyongereye iva kuri miliyari 2.719,7 Frw igera kuri miliyari 2.837,2 bishimangira inyongera ya miliyari 117,5 Frw.

Ni mu gihe amafaranga agenewe imishinga aziyongeraho miliyari 253,3 Frw avuye kuri miliyari 1862,5 Frw agere kuri miliyari 2115,8 Frw. Ni inyongera yashyizwe mu mishinga itandukanye.

U Rwanda kandi ruteganya ko n’uburyo amafaranga azagenda yinjira buziyongera ugereranyije n’uko byari biteganyijwe.

Biteganyijwe ko amafaranga akomoka ku misoro n’amahoro aziyongera ave kuri miliyari 4.105,2 Frw agere kuri miliyari 4.146,2 aho aziyongeraho nibura miliyari 41 Frw.

Perezida wa Komisiyo y’Iterambere ry’Ubukungu, Senateri Nsengiyumva Fulgence, yavuze ko kuba amafaranga aturuka mu misoro y’Abanyarwanda aziyongera bigaragaza uburyo abasora bumva akamaro ko gusora, bikaganisha Igihugu ku kwigira.

Mu Ukuboza 2025, ubwo hashimirwaga abasora bahize abandi, Komiseri Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu cy’Imisoro n’Amahoro, yagaragaje ko guhera muri Nyakanga kugera mu Ugushyingo 2025, hakusanyijwe imisoro ingana na 1.456,3 Frw kandi intego yari iyo gukusanya miliyari 1.449,5 Frw mu gihe ayakuzanyirijwe uturere arenga miliyari 39,4 Frw, intego yari iyo gukusanya miliyari 37,7 Frw.

Inguzanyo z’imbere mu gihugu nazo ziziyongera cyane kuko zizikuba hafi inshuro eshatu ugereranyije n’izari ziteganyijwe aho zizava kuri miliyari 136,6 Frw zigere kuri 468,4 Frw bisobanuye ko ziziyongeraho miliyari 331,8 Frw.

Minisitiri Murangwa, aherutse kugaragaza ko gufata inguzanyo imbere mu gihugu bifasha kubona amafaranga adahenze kandi binateze imbere banki z’imbere mu gihugu.

Ati “Icya mbere ni uko biteza imbere banki zacu ariko icya kabiri ntibinaduhenda cyane mu bijyanye n’ivunjisha ry’amafaranga, iyo twigurije mu madevize hari igihe duhomba kubera ivunjisha.”

Yakomeje ati “Banki zacu zihagaze neza kandi iyo tubona ko nta mafaranga ntabwo twari kuzigurizamo. Zifite amafaranga ahagije ku buryo, yakora imishinga ya Leta n’imishinga y’Abikorera. Nta kibazo gihari.”

Inguzanyo zo hanze y’igihugu zo zizagabanyukaho miliyari 512,1 Frw, zive kuri miliyari 2.151,9 Frw zari ziteganyijwe zigere kuri miliyari 1.639,8 Frw mu gihe impano zizava kuri miliyari 585,2 Frw zigere kuri miliyari 649,6 bigize inyongera ya miliyari 64,4 Frw.

Muri rusange, igiteranyo cy’imisoro n’amahoro n’inguzanyo ni 90% by’ingengo y’imari yose ugeranyije na 91% mu ngengo y’imari yatowe, byerekana ko igihugu gikomeje kwigira no kwishakamo ibisubizo.

Ibitekerezo bya Sena, bizashyikirizwa Umutwe w’Abadepite, kuko Komisiyo ishinzwe Ingengo y’imari n’umutungo bya Leta yamaze guhabwa inshingano zo gusesengura umushinga w’itegeko ingingo ku yindi mbere y’uko wemezwa burundu.

Guverinoma y’u Rwanda yerekanye nubwo bimeze bityo, ingengo y’Imari yari yatowe n’Inteko Ishinga Amategeko muri Kamena 2025, yari imaze gukoreshwa ku gipimo cya 65% kugera mu Ukuboza 2025.

Biteganyijwe ko guteza imbere imibereho myiza n’imiyoborere myiza bizahabwa umwihariko mu ngengo y'imari ivuguruye