00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Twibuke twiyubaka, twubake u Rwanda ruzira urwango

Yanditswe na Mukagasana Yolande
Kuya 7 April 2022 saa 09:19
Yasuwe :

Twibuke twiyubaka, twubake u Rwanda ruzira urwango Rubyiruko bana b’u Rwanda. Nimwe mizero y’u Rwanda n’Abanyarwanda, nimureke twibuke tudaheranwa n’amateka. Ntitugomba kwibagirwa cya gihe cy’imivu y’amaraso y’inzirakarengane zazize kwitwa Abatutsi.

Ntitwibagirwe imvura n’imbeho uhunga, imihoro y’abatagira imbabazi iri hejuru y’abaziranenge bazize gusa uko bavutse. Nitwibuke impinja, abakecuru n’abasaza ndetse n’abarwayi bishwe kandi nabi.

Nitwibuke abagore batwite urwo bapfuye, twibuke abana b’abakobwa. Nitwibuke kandi ntituzibagirwe. Ndetse n’umwana utaravuka tumenye kuzamusigira kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi kuko ari amateka y’Abanyarwanda.

Ntitwayahisemo ariko twarayakiriye nubwo yasize ducuze imiborogo. Kwibuka si ukurira gusa, si no kwimika urwango n’ubwo intimba ari ndende, niturire kuko tubabaye, niturire intimba isohoke turuhuke, ariko ntibihagije.

Nitwiyubakemo ikizere, wiyubakemo ubudaheranwa na ya ntimba idutsikamiye itaduherana. Ntawahindura ibyabaye, ariko imbere ni ahacu hazaba uko tuzabishaka. Kwibuka si ukwiyubakamo urwango.

Buri Munyarwanda akwiye kumva niba akiri umuntu ko ibyabaye ari amahano ndengakamere. Inzirakarengane zishwe nabi zikagenda zibasize, mukabura abana mukabura ababyeyi, abavandimwe ndetse n’abo mwakunze, mukeneye kwiyubaka bikababaza abatabyifuza.

Nimwiyubakemo ubumuntu bashatse kubambura bikabananira kuko mukiriho. Muriho kubera inshingano mufite. Mwubakire urukundo hejuru y’urwango, mwubakire ubuzima hejuru y’urupfu rwabanze.

Abakoze ishyano nka ririya batigeze bamenyekana cyangwa babiciyemo badahanwe, abarekuwe se barakarabye inkaba, bose nitubareke ntibaduteshe igihe. Igihano cyabo kirahari, umutimanama nturya ruswa, kuko udaha amahoro umugome. Kandi kubaho nta mahoro mu mutima
birutwa no gupfa ukavaho. Burya ntibariho, umutima wabakatiye igihano cya burundu.

Kwibuka ni ukw’Abanyarwanda kuko ari inshingano kuri twese n’isi bikayigeraho. Kwibuka no kwiyubaka si uk’uwarokotse gusa. Uwo yarokotse nawe akeneye kwiyubaka. Namwe aboretse imbaga y’Abatutsi, mukeneye kwiyubaka. Mukubaka urukundo hejuru ya rwa rwango mwagaragaje mukirinda kuba imbata zarwo. Nimuve ibuzimu mujye ibuntu. Murerere u Rwanda uko bikwiye.

Mureme Umunyarwanda mushya wikunda agakunda abandi kandi agakunda igihugu akagishakira ineza. Ubudahangarwa intwari zikitugezaho tukabusigasira, tukubaka u Rwanda rw’icyubahiro
tukigira ntigisabirize amahanga. Ugutunze aragutegeka, iyo witunze urigenga.

Nimwiyubakemo ubumuntu mwatakaje cyagihe. Mwibuke urwo mwishe inzirakarengane, mwiheranwa n’urwango n’ubugome, nimwikuremo ubujiji twahejejwemo n’umukoloni, mwumveko mwatojwe ikibi kizabakurikirana ubuziraherezo nigikurikirana abazabakomokaho.

Nimwiyubakemo urukundo mutahawe kuko uwabigishije ibyo mwakoze ntiyabakunze. Ntiwakunda umwana wawe ngo umwigishe kwica, gushinyagurira inzirakarengane, gusambanya ku ngufu ugitegereje kwicwa cyangwa ngo umwigishe gusambanya umurambo. Ibyo byose byarakozwe mu gihugu cyacu kandi ku manywa y’ihangu, kubivuga ni ngombwa kuko atari byo bibi biruta kubikora.

Rubyiruko bana b’u Rwanda, bamwe mu rubyiruko rwavukiye mu miryango migome, aho kwiyubaka ngo barenge ubugome batojwe, barabukomeje kubera kutamenya uburyohe bw’urukundo.

Bamwe muri bo babaye imbata z’ingengabitekerezo y’urwango rw’Abatutsi
bubatswemo n’imiryango yabo. Nabo nabahamagarira kurekera aho, ikibi ntikizasimbura icyiza na rimwe, ntimuzatume kiba akarande mu miryango muziyubakira. Umuntu ahitamo inshuti ntahitamo aho avuka, ntawabarenganya, ariko iyo umuntu akuze ahitamo.

Niba bumva barahisemo gukomeza inzira y’ubugome nibakomeze, ariko kwirengiza 94 mu Rwanda ni ukubura umutima muntu kuko ari ishyano ryabuze gihanura. Mwibuke ko abaduhimbiye amako, bakadusenyera igihugu n’ubumuntu bakatwambura ubuvandimwe baracyahari kandi ntibarambirwa bugome mu nyungu zabo.

Nitureke kubafasha kudusenyera ingobyi iduhetse, mwibuke kandi ko usenya urwe bamutiza umuhoro, no gutema ishami wicayeho bitagusiga amahoro. Abagikoreshwa nabo, nibave ibuzimu bajye ibuntu, bashobore kwiyubakira imiryango izabakomokaho bayigisha urukundo, ubumuntu
n’Ubunyarwanda.

Rubyiruko ni mwe mbwira nimuve mubyo babatsindagira mu mitwe.
Mwiheranwa n’ubugome bwa bamwe mu miryango yanyu. Nimwiyubakemo ihame ry’uko muri Abanyarwanda, ibindi byose ni ubujiji. Igihugu ni icyacu twese ntawe ukirushamo undi uburenganzira.

Abanyarwanda benshi bazi ubuhunzi icyo ari cyo, nanjye wandika ndabuzi kuko nabaye impunzi. Kuba impunzi ni ugusuzugurika. Kuba impunzi ni agahinda kuko nta gaciro ugira. Uwo wanga arakaba impunzi.

Yaba yarahungiye mu Burayi, Amerika cyangwa Afurika ndetse na Aziya, aba ari impunzi mbere yo kuba umuntu. Uwo wanga arakabura igihugu kandi agifite. Ni nde wakwifuza kuba impunzi ? Cyeretse utikunda, keretse utiha agaciro, cyeretse utabuzi. Inyanja ya Méditerrannée yashiriyemo Abanyafurika yakagombye kutubera urugero kuko abapfiramo barushwa agaciro n’ibisimba birimo kuko biri iwabo.

Ingengabitekerezo ya Jenoside ntiyazanywe n’intambara nk’uko bababwira. Ingengabitekerezo y’urwango rw’Abatutsi yabibwe kuva cyera cyane. Abanditse amategeko icumi y’abahutu bari barize bamwe baraminuza, ariko urwango rwasimbuye ubwenge.

Yashyizwe hanze bwa mbere mu 1959, FPR ntiyabagaho. Yanonosowe na Kangura mu 1990. Mwivunwa n’ingendo y’abahekuye u Rwanda
niyo baba ababyeyi banyu, ingendo y’undi iravuna. Mubakundire ko bababyaye, ariko mwitandukanye n’ibibi bakoze.

Nimwiyubakire amateka muzaraga abana banyu, mwibaraga amacakubiri n’amateka mabi mutagizemo uruhare, ejo mutazitwa ababyeyi gito. Mwitega amatwi abiha gusobanura impamvu Jenoside yabaye yindi uretse ingengabitekerezo yo gucamo abanyarwanda ibice babatoza urwango, nyamara barashakanye barabyaranye, nimubihorere barapfobya Jenoside. Mwigendera kubyo bavuga kuko ari ibinyoma biva ku isoni n’ipfunwe batewe n’ibyo bakoze.

Nyamara abasabye imbabazi barazihawe bongera kuba abantu bafatanya n’abandi kubaka u Rwanda ruzima. Nimwisesengurire mwarakuze, mwirinde urwango. Abashinga ibinyamakuru kuri murandasi bisebya u Rwanda n’ubuyobozi bwarwo mumenye ko ntaho amaradiyo yabo ataniye na RTLM yishe urubyiruko irwubakamo urwango rw’Umututsi, ibyakurikiye utari uhari abona inzibutso. Nimwange gushukwa n’amafaranga y’igihe gito.

Nimwiyubakira indangagaciro zanyu nyarwanda, mwimakaze ubufatanye n’urukundo hagati yanyu mwiyubakire u Rwanda ruzira urwango muzaraga abo muzabyara. Ibyo byose nimubishobora, mukumva ko mbere yo kuba amoko mwatojwe, muhuje isano y’amaraso, muhuje igihugu, ururimi, umuco, imigenzo n’imiziririzo, muzabaho mutekanye. Nibwo muziyubakira igihugu kishoboye mutahiriza hamwe.

Nimwubake ubudahangarwa bushingiye ku isano yanyu nk’Abanyarwanda niyo nkingi ya mwamba. Muzirebera uko amahoro n’amahirwe bibarizwa iwanyu ntimwirukire kuyashaka aho batayabashakira. Mwiyubakemo Ubunyarwanda mubashe kubaka urwababyaye, ariyo ngobyi iduhetse ikazaheka n’abazadukomokaho. Birababaza iyo ubona abize bagishyigikiye.

ingengabitekerezo itanya urubyiruko rwacu. Uhita wibaza icyo bize mu gihe badatekereza ngo bageze kure, bakarushwa n’utageze mu mashuri.

Twibuke twiyubaka, twubaka indangagaciro nyarwanda zishwe mu 1994. Twubake u Rwanda ruzira urwango. Twibuke ko isi iduhanze amaso, abanzi bacu baduteze iminsi. Nitubereke ko twumvise ko turi Abanyarwanda ba Kanyarwanda, turi abavandimwe uko byagenda kose ntacyakongera kudutanya. Abarwanira kongera kuba amoko ni abagome bayadutoje cyangwa abayakoresheje mu kurya ingoma nyinshi bakumva bihindutse babura amajyo. Twibuke twiyubaka twubaka amahoro n’amahirwe mu rwatubyaye.

Yolande Mukagasana

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .