00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

MINALOC, MININTER na MIFOTRA zamaganye abakozi ba Leta bishe bagenzi babo muri Jenoside

Yanditswe na

IGIHE

Kuya 21 June 2014 saa 10:50
Yasuwe :

Minisitiri w’abakozi ba Leta n’umurimo, Anastase Murekezi, yatangarije mu muhango wo kwibuka abakozi bishwe muri Jenoside barakoreraga minisiteri 3 zikorera mu nyubako imwe, ko izi minisiteri zamaganye abakozi ba leta bahemukiye bagenzi babo babica cyangwa babagirira nabi. Kuwa Gatanu tariki ya 20 Kamena 2014, Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu (MINALOC), Minisiteri y’abakozi ba Leta n’umurimo (MIFOTRA) na Minisiteri y’umutekano mu gihugu (MININTER), zose zikorera mu nyubako imwe, zakoze (…)

Minisitiri w’abakozi ba Leta n’umurimo, Anastase Murekezi, yatangarije mu muhango wo kwibuka abakozi bishwe muri Jenoside barakoreraga minisiteri 3 zikorera mu nyubako imwe, ko izi minisiteri zamaganye abakozi ba leta bahemukiye bagenzi babo babica cyangwa babagirira nabi.

Kuwa Gatanu tariki ya 20 Kamena 2014, Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu (MINALOC), Minisiteri y’abakozi ba Leta n’umurimo (MIFOTRA) na Minisiteri y’umutekano mu gihugu (MININTER), zose zikorera mu nyubako imwe, zakoze umuhango wo kwibuka abari abakozi bazo bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi mu 1994 n’ubundi bakoreraga muri iyo nyubako.

Nyuma yo gukora urugendo rwaturutse ku nyubako izo minisiteri zikoreramo rukagera kuri rompuwe ya Kacyiru (kuri KBC) no gucana urumuri rw’icyizere, Minisitiri w’abakozi ba Leta n’umurimo, Anasitase Murekezi, yibukije abari aho ko kwibuka bijyana no kwiyubaka nk’uko insanganyamatsiko y’uyu mwaka ibivuga “kwibuka twiyubaka”.

Yavuze ko kwibuka abari abakozi b’izi minisiteri eshatu bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi, bigamije no gufata mu mugongo imiryango basize, ariko bakanamagana abakozi bakoze nabi.

Minisitiri Murekezi yagize ati “Mu kwibuka kandi turamagana politike mbi yo kuva mu 1959 kugera 1994. Twamaganye abakozi ba Leta bagize ubugwari, ubunyamaswa n’ubuhemu, bagakora jenoside bica bagenzi babo banakoranaga.”

Minisitiri Murekezi yamaganye abakozi ba Leta bishe bagenzi babo

Ariko na none yashimye abagize ubutwari, aho yagize ati “Turashima kandi abakozi ba Leta bagize ubutwari, bakarengera bagenzi babo, abari abaturanyi n’abandi.”

Yavuze ko kwibuka bisaba guhuriza hamwe imbaraga n’ibitekerezo kugira ngo hakomeze kubakwa ibifitiye igihugu akamaro.

Mukagatana Fortunée watangiye gukorera muri Minisiteri y’umutekano mu gihugu (MININTER) mu myaka y’1980 yatanze ubuhamya bw’imikorere y’abakozi muri iyo nyubako mbere ya 1994. Yagaragaje ko abatutsi batotezwaga n’abakozi bagenzi babo cyangwa abayobozi babo ndetse n’izindi nterahamwe zazanwaga n’abayobozi kugira ngo zibagirire nabi cyane cyane abafatwaga nk’ibyitso dore ko ngo byaviragamo bamwe gukubitwa, kwirukanwa by’amaherere no gufungwa.

Mukagatana Fortunée watangiye gukorera muri Minisiteri y’umutekano mu gihugu (Mininter) mu myaka y’1980 yatanze ubuhamya bw’imikorere y’abakozi muri iyo nyubako

Mukagatana yavuze ko hari abakozi bakoreraga urugomo bagenzi babo, bakabaheza mu biro bimwe na bimwe kugera naho babakoreye itoteza riteye ubwoba.

Naho Senateri Mugesera Antoine yasobanuriye abitabiriye uyu muhango, amateka ya politike y’urwango kuva mu 1959 ndetse anagaragaza uburyo mu myaka y’1980 Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu yasohoye igitabo cyagaruye ingengabitekerezo ya “Manifeste de Bahutu” cyaje gushimangira urwango ku batutsi.

Senateri Mugesera yerekana igitabo cyasohowe n'ubutegetsi bwa Habyarimana mu myaka y' 1980

Yagaragaje akarengane kakorwaga hashingiwe ku ivangura, dore ko ngo hari indangamuntu zahabwaga Abanyarwanda babaga bahungutse aho guhabwa icyangombwa nk’icy’abandi baturage bari mu gihugu.

Yagaragaje akarengane gatandukanye karimo kudahabwa imirimo, kwirukanwa ku mirimo, kurenganywa, kudahabwa imyanya n’imirimo mu nzego zimwe na zimwe n’ibindi.

Abakozi bibutswe bakoreraga muri iyi nyubako ni 26, aho 6 bakoraga muri Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu, 8 bakoraga muri Minisiteri y’abakozi ba Leta n’umurimo naho 12 babaka barakoraga muri Minisiteri y’umutekano mu gihugu.

Ubusanzwe buri minisiteri yibukaga ku giti cyayo abari abakozi bayo bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi, ariko Munyeshyaka Vincent, Umunyamabanga uhorano muri Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu, wari uyoboye iyi mihango, yavuze ko iki gikorwa cyo kwibukira hamwe kuri izi minisiteri 3 kigiye kujya gikorwa buri mwaka.

Impamvu zibukira jenoside hamwe

Minisiteri y’Umutekano mu Gihugu (MININTER) yariho na mbere ya Jenoside yagumanye inyito mu magambo ahinnye yo mu Gifaransa: Ministère de l’Intérieur. ariko mbere ya jenoside yitwaga “Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu n’Amajyambere ya Komini”.

Niyo yari ishinzwe gushyira mu bikorwa politiki y’ivangura mu nzego z’ibanze ibinyujije muri ba Burugumesitiri, nyuma iza no gushingwa gushyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994.

Kubera uburemere bw’iyo Minisiteri, kuva hatangira imishyikirano y’Amahoro hagati ya FPR na Guverinoma ya Habyarimana, hagati ya Gashyantare 1991 na Gicurasi 1994 yayobowe gusa na Minisitiri Munyazesa Faustin wari ufitiwe icyizere kandi atoneshejwe cyane na Habyarimana.

Mu gihe cya Jenoside, kuwa 25 Gicurasi 1994, yahawe Karemera Edouard wari Visi Perezida wa mbere wa MRND, akaba yarahamwe n’icyaha cya jenoside mu Rukiko rwa Arusha.

Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu (MINALOC) iriho kuva mu 1999, ntiyabagaho rero mbere ya Jenoside. Inshingano zayo nkuru ni ukwimakaza imiyoborere myiza no kwegereza abaturage ubuyobozi. Hari cyakora amwe mu mashami yari muri MININTER ndetse na MIFOTRA yimukiye muri MINALOC. Niyo mpamvu mu kwibuka Abatutsi bazize jenoside izo Minisiteri zibikorera hamwe.

MIFOTRA ni Minisiteri y’Abakozi ba Leta n’Umurimo. Mu gihe cy’imishyikirano y’amahoro hagati ya FPR na Guverinoma ya Habyarimana, tariki ya 16 Mata 1992 hashyizweho Guverinoma y’agateganyo, iyi Minisiteri igabanwamo Minisiteri ebyiri.

Imwe yabaye MINIFOP (Ministère de la Fonction Publique) ihabwa Prosper Mugiraneza wari ukomeye muri MRND ndetse uvugwa kuba yaragize uruhare runini mu iyicwa ry’Abatutsi muri Perefegitura ya Kibungo, nubwo Urukiko rwa Arusha rwaje kumugira umwere.

MINIFOP nayo yari Minisiteri ikomeye kuko ariyo yari ishinzwe gushyira mu bikorwa politiki y’ivangura mu kubona akazi. Kugeza ubu abakozi bazwi bazize Jenoside yakorewe abatutsi bakoraga muri MINIFOP ni 8 gusa, ariko ikizwi ni uko mu rwego rwo gushyira mu bikorwa iryo vangura, yari ifite umubare muto cyane w’Abatutsi bayikoragamo.

Indi yabaye MINITRASO (Ministère du Travail et des Affaires Sociales) ihabwa Landouald Ndasingwa wa PL, wazize Jenoside muri Mata 1994. MINITRASO yafatwaga nka Minisiteri y’Abatutsi kuko yayoborwaga na Landouald Ndasingwa.
Muri Jenoside yakorewe Abatutsi, abayobozi bakuru b’iyo Minisiteri (Minisitiri, Umuyobozi w’Ibiro bya Minisitiri, abajyanama ba Minisitiri) bose barishwe.

Abaminisitiri bitegereza amafoto y'abari abakozi ba minisiteri bayoboye
Minisitiri Musoni acana urumuri rw'icyizere
Munyanshoza nawe yifatanyije n'izI minisiteri kwibuka

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Special pages