Kuki abagore bakwiriye kwemererwa kuba abapadiri?

Yanditswe na Philbert Girinema
Kuya 13 Nzeri 2020 saa 04:10
Yasuwe :
0 0

Muri Kiliziya Gatolika kuba abagore bakwemererwa guhabwa ubusaseridoti ni ikibazo gikomeye, mu byo bemererwa gukora ntiharimo kuba baba Abadiyakoni, Abapadiri cyangwa se Abasenyeri.

Bakora indi mirimo nko guhaza, gusoma amasomo n’ibindi bikorwa n’umulayiki usanzwe ariko iyo bigeze ku ngingo yo kuba basoma misa, biharirwa abagabo gusa.

Hari urwitwazo rutangwa na benshi, ugasanga baravuga bati byagenda bite umugore agiye mu mihango cyangwa se agize ikindi kibazo kijyanye n’imiterere y’umubiri we mu gihe ari gusoma misa. Ku bandi nk’abashyigikiye ko aya mahame ahinduka, basobanura ko ikibazo cyose cyaba inzitizi ku mugore muri uyu muhamagaro, cyanabera umugabo inzitizi, kuko nawe ashobora kurwara, kandi iyo yarwaye misa ntizisiba.

Muri “le droit canon”, igitabo gikubiyemo amategeko ya Kiliziya Gatolika, mu itegeko rya 1024 havugwamo ko umuntu w’igitsinagabo wabatijwe, wenyine “niwe ushobora kuba umudiyakoni, umupadiri n’umusenyeri mu buryo bwemewe”.

Ingingo nk’iyi kugira ngo ihinduke bisaba ko abantu bose babyemeza, ari naho hari ihurizo rikomeye ku kuba byahinduka abagore bakemererwa kuba abapadiri.

Papa Yohani Pawulo wa II ku wa 15 Ukwakira 1976 mu nyandiko yise “Inter Insigniores” yafunze impaka kuri iyi ngingo, bivuze ko bisaba gutegereza undi mupapa, akaba yavuga ati mureke tuganire; ibitari ibyo, nta mpaka.

Muri Kiliziya iyi ngingo ifatwa nk’ikizira, gusa ntibibuza ko mu bice bitandukanye by’Isi hatangiye kuvuka amahuriro y’abantu basaba ko abagore bakwemererwa kuba abapadiri nubwo biri kure nk’ukwezi.

Iyo abantu bavuga ku kuba abagore baba abapadiri, hagaruka cyane no ku mwanya uyu munsi bafite muri Kiliziya Gatolika, uwo bari bafite kuva kera mu ntangiriro za kiliziya watumye bataba abapadiri n’ibindi.

Mu muco w’Abayahudi aho Kiliziya ifite inkomoka, bagenaga ko buri muntu wese aba afite inshingano ze muri sosiyete, nibyo bigarukwaho cyane mu isezerano rya kera. Nta mwanya munini umugore yahabwaga mu bijyanye n’ubwisanzure mu idini.

Umwanya we mu muryango mu bijyanye no gusenga wari muto cyane nubwo hari ingero nke z’abagore b’ibimenyabose bavugwamo barimo abayoboye muri Israel.

Urugero ni nka Miriyamu, mushiki wa Musa na Aroni, wayoboye urugamba igihugu kigatsinda intambara nyuma yo kwambuka Inyanja Itukura, harimo kandi n’abandi nka Deborah wabaye intumwa ndetse wanabaye umuyobozi w’ingabo mu rugamba rw’i Canaan. Muri make, havugwa abagore bake b’intwari mu kubaka Israel.

Mu isezerano rishya ritangirana n’ubutumwa bwa Yezu w’i Nazareti, havugwamo cyane intumwa ze 12 yatoranyije zitarimo umugore n’umwe.

Abize Tewolojiya basesengura iyi ngingo mu buryo butandukanye, ariko benshi bagahuriza ku kuba Yezu yaratumye Mariya Madalena kujya gutangaza inkuru y’izuka rye, bifite uburemere kurusha kuba yari yaratoranyije intumwa ze 12 z’abagabo kuko iyamamazabutumwa ryatangiye inyuma y’izuka rye.

Nubwo bimeze gutya ariko, muri Kiliziya hari abadiyakoni b’abagore babayeho mu mateka, barimo nk’uwitwa Febi uvugwa cyane n’Intumwa Pawulo nk’umuntu wamufashije, ndetse ubu hari komisiyo yashyizweho na Papa ngo yige ku badiyakoni b’abagore babayeho mu bihe bya mbere.

Kuki abagore bakwiye guhabwa umwanya?

Ni ikibazo gikomeye abantu bibaza muri iki gihe ariko bigoye kubonera igisubizo. Impamvu ni uko usibye na Kiliziya Gatolika, no mu yandi madini, umugore ntafite umwanya ungana n’uw’umugabo.

Muri Islam ni ko bimeze, no mu yandi madini yemera Yezu (Yesu) nk’umwami n’umukiza, nubwo bitandukana bitewe n’idini.

Padiri Gustave Ineza wiga muri Kaminuza ya Toronto mu bijyanye na Tewolojiya, yakoze ubushakashatsi kuri iyi ngingo. Yize muri Kaminuza ya Oxford mu Bwongereza aho yakuye Masters muri tewolojiya.

Ubu muri Kaminuza ya Toronto ari kwiga ku idini ya Islam, by’umwihariko ku mibanire yayo na Kiliziya Gatolika. Ubwo yigaga muri Saint Joseph’s Theological Institute muri Afurika y’Epfo, yakoze ubushakashatsi ku ngingo y’uko abagore bakwemerera kuba abapadiri, ava imuzi icyo amateka abivugaho, bibiliya, tewolojiya n’ibindi.

Yabwiye IGIHE ko kuri we, usibye amategeko ariho yanditse abuza kiliziya guha ubupadiri umugore, nta kindi kintu gihari gifite imbaraga yaba muri bibiliya n’ahandi gikumira abagore.

Ati “Nta bintu bifite imbaraga mu buryo bwa telewojiya nabonye byagombye kubuza abagore kuba abapadiri. Njye mu bushakashatsi bwanjye ni ibyo nabonye.”

Papa Francis amaze iminsi ashyira abagore mu nzego zifata ibyemezo muri Kiliziya ariko bikagarukira aho gusa. Muri izo nzego harimo nk’urwego rucunga umutungo wa Kiliziya aho umubare w’abagore urimo uri hafi kungana n’aba-cardinal babarizwamo.

Padiri Ineza ati “Nk’ibyo ni ibintu aba azi ko byakwemerwa na kiliziya ku Isi yose. Nta muntu buzacya ngo yiyomore kuri kiliziya ngo ni uko Papa yashyizeho umugore ushinzwe banki ya Vatican, ariko avuze ngo nemeye ko mutangira guha abagore ubupadiri, bakeka ko hari abantu bahita bivana kuri kiliziya gatolika bakagenda. Nibwira ko ariyo mpamvu ituma kugeza kuri uyu munota tutabikora.”

Hari aho Bibiliya ibuza Kiliziya Gatolika guha abagore ubupadiri?

Padiri Ineza avuga ko Kiliziya idakoresha bibiliya gusa mu mahame yayo ahubwo igendera ku byanditswe bitagatifu n’uburyo Roho Mutagatifu yagiye amurikira abantu mu kumva ibyanditswe bitagatifu mu bihe by’ubu.

Ati “Urugero, ntaho uzasoma muri Bibiliya bavuga ko ubucakara butemewe. Na Yezu akoresha ingero nyinshi avugamo abacakara, hari aho avuga ati umucakara wifashe nabi, sebuja nataha azamukubita inkoni nyinshi kurusha abandi, ugahita wumva ko ntaho avuga ko ubucakara ari bubi kuko mu gihe cye byari byemewe ko abantu bashobora kuba abacakara.”

Gusa nyuma Kiliziya yaje kwemera ko ubucakara ari icyaha, kuba byaremewe bijyanye n’uko Bibiliya isomwa igasobanurwa mu bihe umuntu arimo aho kuba igihe yandikiwe.

Ati “Niba harigeze kubaho abagore b’Abadiyakoni, ni ukuvuga ko biri muri kamere, kubisubiraho ntabwo twaba tuvuguruje imyemerere yacu ahubwo twaba dukoze ibyo kiliziya yakoze kuva cyera.”

Hari icyizere ko abadiyakoni b’abagore bashobora kubaho, mu gihe bazaba babayeho bivuze ko bazaba ari abapadiri bo mu cyiciro cya mbere, mu gihe padiri usoma misa we ari uwo mu cyiciro cya kabiri naho musenyeri akaba uwo mu cya gatatu.

Mu mateka ya Kiliziya, hari inzu z’ababikira b’abamonaki, aho mu bihugu bimwe na bimwe wasangaga umuntu uyobora izi nzu ameze nka musenyeri, ku buryo baturaga igitambo cya misa. Ingero ni nko mu Budage no muri Espagne.

Impamvu zikwiye gushingirwaho abagore bemererwa kuba abapadiri

Padiri Ineza avuga ko nta mpamvu n’imwe igaragara ihari ituma abagore babuzwa kuba abapadiri, dore ko ari n’abantu bitabira ibikorwa bya kiliziya kurusha abagabo, ashingiye ku bwitabire mu misa n’indi mirimo yo hasi.

Ati “Abagore nibo mbaraga za kiliziya mu bijyanye no gusenga, mu bijyanye n’imiryango remezo, akazi gakomeye ko hasi kazamura kiliziya gakorwa cyane n’abagore. Umuntu wabaye padiri nibura iminsi itatu biba bihagije kugira ngo abone akazi abagore bakora muri kiliziya.”

“Kugira ngo dusubire inyuma tuvuge ko bavutse bafite umubiri uteye ukuntu, ngo ntabwo bashobora guhinduka ishusho ya Yezu kuko iyo padiri asoma misa ahinduka ishusho ya Yezu; ubumana bwa Yezu ntabwo buhuye n’igitsina yari afite. Ubwo ni ubumuntu bwe.”

Ikibazo gihari muri iki gihe ni uko hari abagabo bamwe na bamwe batiyizeye ku buryo kumva umugore yajya imbere akavuga, biba bisa n’ibisebetse kuri bo.

Hari abagore bihaye ubupadiri muri Kiliziya Gatolika, abakoze ibyo, bahise bacibwa burundu ndetse n’ababubahaye bahagarikirwa amasakaramentu. Muri Afurika y’Epfo hari umugore uzwi cyane witwa Patricia wihaye Ubupadiri, ariko ahita acibwa.

Abagore bakora indi mirimo yindi ariko ntabwo bemerewe kuba abapadiri
Amategeko ya Kiliziya avuga ko umugabo ariwe wenyine wemerewe guhabwa ubupadiri

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .