00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Ihazabu icibwa abamenyekanishije umusoro bagatinda kwishyura igiye kugabanywa

Yanditswe na IGIHE
Kuya 10 Mutarama 2023 saa 07:18
Yasuwe :

Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi iri mu rugendo rwo kuvugurura Itegeko rigenga uburyo bw’isoresha, aho ihazabu yo mu rwego rw’ubutegetsi icibwa uwamenyekanishije umusoro ku gihe ariko ntawishyure mu gihe cyagenwe, izagabanywa mo kabiri.

Kuri uyu wa Kabiri nibwo Komisiyo y’Ingengo y’Imari n’Umutungo by’Igihugu mu Nteko ishinga amategeko, umutwe w’abadepite, yatangiye gusuzuma umushinga w’itegeko rihindura itegeko No 026/2019 ryo ku wa 18/09/2019 rigena uburyo bw’isoresha.

Umunyamabanga wa Leta muri MINECOFIN ushinzwe Imari ya Leta, Richard Tusabe, yavuze ko hagamijwe guhuza iri tegeko n’andi mategeko n’amasezerano mpuzamahanga ndetse no gufasha abasora kubahiriza inshingano zabo zo gutanga umusoro.

Ni umushinga byatangajwe ko wavuguruwe hagamijwe gushyiraho uruhando rw’ishoramari rukurura abashoramari mpuzamahanga mu Rwanda, kubahiriza amahame mpuzamahanga no kuziba ibyuho byagaragaye mu itegeko ryo muri Nzeri 2019.

Bimwe mu byavuguruwe muri iri tegeko, harimo ko amakuru agomba kugaragara mu bitabo n’inyandiko by’ibaruramari by’abasoreshwa bato yavuguruwe, hagamijwe kuyahuza n’amahame agenga ihanahana ry’amakuru ku bijyanye n’uko amakuru aboneka.

Muri izo mpinduka, "Igihe cyo kubika ibitabo by’ibaruramari cyarongerewe kiva ku myaka 5 kijya ku myaka 10 ibarwa uhereye ku itariki ya 1 Mutarama y’umwaka ukurikira igihe cy’isoresha kijyanye n’ibyo bitabo", nk’uko bigaragara mu isobanurampamvu ry’uyu mushinga.

Ni icyemezo Guverinoma yafashe hagamijwe guhuza umushinga w’itegeko n’ibiteganywa n’itegeko rigenga amasosiyete y’ubucuruzi, amategeko arwanya iyezandonke no gutera inkunga iterabwoba, amategeko agenga ubufatanye mu by’ubucuruzi, agenga ubwizerane n’agenga fondasiyo.

Mu mpinduka zigaragaramo kandi, ni uko hagabanyijwe ihazabu yo mu rwego rw’ubutegetsi icibwa umusoreshwa wamenyekanishije umusoro mu gihe giteganyijwe n’amategeko ariko ntawishyure.

Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi yakomeje iti "Ihazabu yo mu rwego rw’ubutegetsi icibwa umusoreshwa wamenyekanishije umusoro mu gihe giteganyijwe n’amategeko ariko ntawishyure mu gihe cyagenwe yagabanyijweho kimwe cya kabiri, hagamijwe gufasha umusoreshwa kwikura mu ngorane zibangamira umurimo we, dufashe ko umusoreshwa wamenyekanishije umusoro ku gihe ari nta buryarya yabikoranye."

Mu itegeko ryo mu 2019, byateganywaga ko umusoreshwa umenyekanishije umusoro mu gihe giteganywa n’amategeko ariko ntawishyure mu gihe gisabwa, yishyura umusoro fatizo n’ihazabu yo mu rwego rw’ubutegetsi ya 10% y’umusoro fatizo wagombaga kwishyurwa, iyo yishyuye mu gihe kitarenze iminsi 30 uhereye ku munsi ntarengwa wo kwishyura.

Yategekwaga kandi kwishyura 20% y’umusoro fatizo wagombaga kwishyurwa, iyo yishyuye mu gihe kingana no kuva ku minsi 31 kugeza kuri 60 uhereye ku munsi ntarengwa wo kwishyura, na 30% y’umusoro fatizo wagombaga kwishyurwa, iyo yishyuye mu gihe kirenze iminsi 60 uhereye ku munsi ntarengwa wo kwishyura.

Muri izo mpinduka kandi, ibindi byasabwaga isosiyete birenze ku nshingano yo kubika ibitabo by’ibaruramari byaguriwe ku “muntu wese usabwa kumenyekanisha umusoro ku nyungu nyakuri”, kugira ngo n’abantu ku giti cyabo kimwe n’ibindi bigo bisabwa kumenyekanisha umusoro ku nyungu nyakuri byitabweho.

Ku bijyanye no kumenyekanisha imisoro bikorwa n’abantu bafitanye isano, basabwe gutanga imenyekanisha ry’imisoro riherekejwe n’inyandiko z’ihererekanya ry’ibiciro zateguwe hakurikijwe amategeko abigenga;

Igenzura ry’imisoro

Mu bindi biteganywa muri uyu mushinga w’itegeko, harimo mu rwego rwo korohereza imigendekere myiza y’igenzura, umushinga w’itegeko wongewemo igitekerezo cy’uko nyuma yo kwakira integuza y’igenzura, impinduka zose mu bitabo no mu nyandiko z’ibaruramari zirabujijwe, keretse byemejwe n’ubuyobozi bw’imisoro;

Mu rwego rwo koroshya igenzura rikorwa n’Ubuyobozi bw’imisoro, ku mpamvu zituma hakorwa irindi genzura, hongeweho impamvu ebyiri z’igihe igenzura rya mbere ryari igenzura rikorewe mu biro kandi Ubuyobozi bw’imisoro bukaba bushaka gukora igenzura ryuzuye, cyangwa igenzura rya mbere ryari igenzura rigamije gusubiza umusoro ariko ubuyobozi bw’imisoro bukaba bushaka gukora igenzura ryuzuye.

Mu rwego rwo gufasha RRA gutunganya gahunda yayo y’ikoranabuhanga rigamije imisoro (E-Tax system), hashyizweho igihe cy’inzibacyuho cy’amezi atatu kugira ngo iri tegeko umunsi rizaba ritowe, ritangire kubahirizwa.

Ubwo yayoboraga itorwa rya Perezida wa Sena y’u Rwanda mushya, kuri uyu wa Mbere, Perezida Paul Kagame yasabye ko ibibazo by’imisoro ihanitse byasubirwamo, ikarushaho korohera abaturage.

Yagize ati “Ntabwo naje hano kugira ngo mvuge ko dukwiriye gutakaza imisoro, ntabwo ari byo mvuga, ahubwo yiyongere, ariko ishobora kwiyongera mu buryo kandi yorohejwe. Ibyo ndabirekera abakwiye kubyiga nabyo babishyire umwete vuba, nabyo bigaragaze aho tujya, tubifateho ibyemezo.”

U Rwanda ni kimwe mu bihugu abacuruzi bavuga ko bakwa imisoro myinshi cyangwa iri hejuru. Urugero nk’umusoro ku nyongeragaciro (TVA), u Rwanda rusaba umusoro wa 18 % kimwe n’ibindi bihugu nk’u Burundi, Tanzania na Uganda. Muri Kenya ho uwo musoro ni 16 % ari nacyo gihugu kiri hasi.

Abadepite batangiye gusuzuma impinduka mu itegeko rigenga isoresha
Umunyamabanga wa Leta muri MINECOFIN ushinzwe Imari ya Leta, Richard Tusabe, ubwo yari mu nteko ishinga amategeko kuri uyu wa Kabiri

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .