00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Inteko igiye kugisha inama Abanyarwanda ku kibazo cy’imisoro ihanitse

Yanditswe na Akayezu Jean de Dieu
Kuya 11 Mutarama 2023 saa 03:42
Yasuwe :

Komisiyo y’Ingengo y’Imari n’Umutungo by’Igihugu mu Nteko Ishinga amategeko, Umutwe w’Abadepite, igiye kwakira ibitekerezo by’Abanyarwanda by’umwihariko abafite aho bahurira n’imisoro ku itegeko rishya rigenga isoresha n’ibishobora kuvugururwa mu mategeko agenga imisoro muri rusange.

Abatumijwe ni abarebwa n’imisoro baba inzego zibishinzwe, abikorera, Sosiyete Sivile, abasora n’abaturage muri rusange. Bazatanga ibitekerezo ku byo babona bishobora gutuma bibaye ngombwa amategeko yose arebana n’imisoro ashobora kuvugururwa.

Ni nyuma y’uko Umukuru w’Igihugu asabye inzego bireba kwiga neza ibijyanye n’imisoro kugira ngo bidakomeza kuremerera abaturage. Yavuze ko ko imisoro ishobora kuboneka ari myinshi ariko bitabaye ngombwa ko buri umwe yakwa myinshi.

Perezida Kagame yari mu cyumba cy’Inteko Ishinga Amategeko ku wa 9 Mutarama 2023, mu muhango wo kurahiza Perezida wa Sena mushya, Dr Kalinda François Xavier.

Icyo gihe yagize ati “Ntabwo bivuze ko kuremereza imisoro ari byo biguha imisoro myinshi. Kandi hari ababishinzwe, hari ababizi bashobora kubyiga bakaduha uburyo twashaka igisubizo kuri ibyo ngibyo tudafite n’icyo dutakaje.”

Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi ibinyujije mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe Imisoro n’Amahoro, yagejeje ku Nteko Ishinga Amategeko umushinga w’itegeko rihindura itegeko No 026/2019 ryo ku wa 18/09/2019 rigena uburyo bw’isoresha.

Ni itegeko kuri ubu riri kuganirwaho n’Inteko Ishinga Amategeko aho rizasubiza ibibazo birimo kugabanya ibihano ndetse no korohereza abasora ku buryo bizatuma usora azajya abikora ku bushake kandi ntibimugireho ingaruka.

Perezida wa Komisiyo y’Ingengo y’Imari n’Umutungo by’Igihugu, Prof Dr. Munyaneza Omar yavuze ko hakurikijwe umurongo Perezida wa Repubulika yatanze, basanze ari ngombwa ko Abanyarwanda bose bagira uruhare mu gushyiraho amategeko ajyanye n’imisoro.

Ati “Turavuga duti iri tegeko turimo kwiga ko ari irishyiraho uburyo andi mategeko yose ajyanye n’imisoro agomba gukoreshwa, tubona ko ari byiza gutumiza abarebwa bose n’imisoro noneho tukaganira nabo mu buryo bwimbitse, kugira ngo turebe ibitekerezo baduha bishobora gutuma amategeko arebana n’imisoro ashobora kuvugururwa.”

“Tugiye kubatumira noneho dutumire ababahagarariye ariko noneho turifuza kurenga ba bandi babahagarariye, tukajya no ku Banyarwanda benshi bashobora kuba bagerwaho n’ingaruka n’iyi misoro noneho tuganire mu nama twise ‘nyunguranabitekerezo’.”

Mu bigaragara mu mushinga w’itegeko rishya hari nk’urugero rw’umuntu ufite ubutaka agomba gutangira imisoro, noneho akamenyekanisha ariko igihe cyo kwishyura imisoro kikaba cyagera atarabikora. Uwo yashyirirwagaho ibihano, ariko mu itegeko rishya byagabanyijwe.

Depite Prof Munyaneza ati “Ni ikintu gifitiye abaturage akamaro ndetse n’abasora muri rusange, kubera ko hari igihe wabonaga niba ugomba gusora nka miliyoni 10Frw ugiye kubona ubona barimo kukwishyuza miliyoni 15Frw. Ibyo rero nibyo byiza biri muri iri tegeko n’ubwo bitajyanye cyane no kwishyura ya misoro ariko igipimo cy’inyungu y’ubukererwe kitaweho.”

Komiseri Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu cy’Imisoro n’Amahoro, RRA, Bizimana Ruganintwali Pascal, yavuze ko ikijyanye n’amande n’ibihano batifuza ko hari abantu biremerera.

Ati “Uko tubona abantu bagenda bumva akamaro ko gusora ni nako dukwiye no kugabanya ibihano, bikanumvikana ko utishe amategeko nta n’ibihano ahabwa […] Ibyo rero nabyo tugomba kubyitaho kugira ngo habaye uwibeshye nawe ntafatirwe mu gatebo k’ababigambirira ahubwo mu rwego rw’imisoro yoroherezwe ariko niba hari n’ibyaha yakoze ahanwe bijyanye n’ibyo yakoze.”

Umusoro wa TVA ushobora kuvugururwa…
U Rwanda ni kimwe mu bihugu abacuruzi bavuga ko bakwa imisoro myinshi cyangwa iri hejuru. Ku rundi ruhande ariko abasesenguzi bavuga ko imisoro ishobora koroshywa kandi iyinjira igakomeza kuzamuka.

Urugero nk’umusoro ku nyongeragaciro (TVA), u Rwanda rusaba umusoro wa 18 % kimwe n’ibindi bihugu nk’u Burundi, Tanzania na Uganda. Muri Kenya ho uwo musoro ni 16 % ari nacyo gihugu kiri hasi.

Ubuyobozi Bukuru bw’Ikigo cy’Igihugu cy’Imisoro n’Amahoro, RRA, butangaza ko ibitekerezo by’amasora aribyo akenshi bigenderwaho ku buryo no kuba uwo musoro wagabanywa biba bishoboka.

Komiseri Mukuru wa RRA, Bizimana Ruganintwali Pascal yavuze ko hari inyigo yakozwe ku mushinga ujyanye n’umusoro wa TVA.

Ati “Umushinga twarawuteguye, ubwo nabwo tugiye kureba abo bireba bose kugira ngo nabo babitangeho uruhare rwabo. Inyigo twakoze ni ukureba aho ahandi bimeze ariko nabyo tuzaha abasora babitangemo ibyifuzo.”

“Inyigo niyo izabigaragaza ariko birashoboka [kugabanya uwo musoro wa TVA], turimo gukora ubushakashatsi bureba imisoro yose kuko dufite imisoro myinshi itangwa, buri musoro ku wundi ufite ibibazo biwurimo, turabijyanira hamwe byose kugira ngo turebe icyatuma aho bishoboka hose tugabanya, niyo ntego ya mbere.”

RRA itangaza ko mu myaka 25 ishize, amafaranga y’imisoro akusanywa yavuye hafi kuri miliyari 60Frw mu mwaka w’ingengo y’imari wa 1998/1999 agera kuri miliyari 1,910.2Frw mu 2021/2022.

Ni mu gihe umubare w’abasora nawo wiyongereye, aho bavuye kuri 633 mu mwaka wa 1998 kuri ubu bakaba bageze ku 383 103.

Inteko igiye kugisha abaturage inama ku buryo imisoro yavugururwa ikabanogera

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Kwamamaza

Special pages
. . . . . .