Iburasirazuba: Abayobora ibigo by’amashuri bavuna umuheha bakongezwa undi

Yanditswe na Hakizimana Jean Paul
Kuya 13 Nzeri 2018 saa 11:04
Yasuwe :
0 0

Mu mpera z’ukwezi gushize Intara y’Iburasirazuba yakoze inama yaguye y’uburezi, yize ku bibazo bitandukanye bikomeje kudindiza ireme ry’uburezi.

Kimwe mu bibazo by’ingutu cyagaragajwe n’icyuho mu miyoborere y’amashuri, aho umuyobozi ananirwa kuyobora akimurirwa ahandi, na ho bikaba uko, agakomeza kwimurwa aho kwirukanwa.

Umuyobozi akayobora ishuri ugasanga nta suku iharangwa, ryabaye indiri y’ibiyobyabwenge, abana barwaye imvunja, atumvikana n’abarimu, mudasobwa z’abana yarazitindikiye, abana bata ishuri umusubirizo n’ibindi.

Ubwo inama yari irimbanyije, hafashwe umwanya wo kunenga abayobozi nk’aba batubahiriza inshingano uko bikwiye, aho bashyirwaga imbere y’abandi bari bateraniye muri iyo nama bakanengwa.

Nta kibazo kirimo kuba umuyobozi yahagarara imbere y’abandi akabwirwa amakosa ye akihanangirizwa. Gusa igiteye impungenge muri ibyo, ni uko byagaragaye ko nta kindi gihano abo bayobozi bahawe n’ababashinzwe.

Mu Kinyarwanda kizima bakorewe ibya wa mwana uri iwabo ‘uvuna umuheha akongeza undi’, kuko wasangaga yavanywe ku ishuri runaka arizambije akimurirwa ku rindi. Ese iki ni igihano?.

Ubwo iyi nama yari ihumuje, umunyamakuru wa IGIHE yegereye Minisitiri w’Uburezi, Dr Eugène Mutimura, amubaza kuri iyi myitwarire y’uko umuyobozi w’ishuri ananirwa kuyobora akagororerwa guhabwa irindi ngo na ryo arizambye.

Minisitiri Mutimura yagaragaje kutiyumvisha ukuntu abayobozi nk’aba bagifite umwanya mu burezi.

Ati “Ni ikibazo gikomeye cyane, umuyobozi w’ishuri arakora amakosa akimurirwa ku rindi shuri yanarigeraho ugasanga ya makosa yakoraga agaragaye na hahandi agiye, bikaba gatatu, kane, bivuga ngo hari izindi ngamba zikwiye gufatwa”.

Yakomeje avuga ko iyo umuyobozi akoze amakosa akayasubira yagakwiye gufatirwa izindi ngamba zirimo kumwandikira umunenga byakomeza agahagarikwa hakajyaho undi ubishoboye.

Ati “Ni ikintu kidakwiye kwihanganirwa kuko twarihanganye igihe kinini, ubu icyo dusaba inzego bireba ni ugukurikirana abo bayobozi badashoboye bakabakuramo bagashyiramo ababishoboye.”

Ingingo ya 24 muri sitati yihariye igenga abarimu, ivuga ko kubera inyungu z’akazi, Akarere gashobora kwimura umwarimu atabisabye.

Bamwe mu barimu ndetse n’abafite uburezi mu nshingano baganiriye na IGIHE baremeza ko icyo kibazo kiri mu bidindiza uburezi.

Umwe mu barimu bo mu Karere ka Rwamagana utifuje ko amazina ye ajya ahagaragara, yavuze ko kutirukana umuyobozi w’ikigo wagaragaweho amakosa bitiza umurindi n’abandi ku buryo bamwe banabitebyamo bavuga ngo ‘ninkora amakosa runaka igihano cyanjye ndakizi ni ukunyimura bakanjyana ahandi’.

Ati “Hari nk’umuyobozi wumva ku kigo ayobora havugwa umwanda no kutumvikana n’abarimu kandi bigaragara ko ari we ufite amakosa, ugasanga ahembwe kwimurwa kuri icyo kigo ajyanywe ahandi naho yahagera bigakomeza ku buryo wibaza icyabuze ngo ahagarikwe bikakuyobera.”

Uwitwa Muhizi Alex avuga ko umuyobozi nk’uwo nta terambere asiga n’aho agiye, agasanga yagakwiye kuva mu burezi.

Umuyobozi Ushinzwe Uburezi mu Karere ka Kirehe, Mwanangu Théophile, avuga ko kwimura abayobozi b’ibigo bagaragayeho ubushobozi buke bwo kuyobora byabaga mu kwimurwa ku bw’imyitwarire bizwi nka ‘Mutation Displinaire’.

Yemeza ko kuva umwaka ushize muri aka karere bitakiharangwa, udashoboye atanga umwanya ku bandi bashoboye.

Ati “Umuyobozi tubona udashoboye tumugira inama rimwe, kabiri, iyo byanze ntago tumwimura ngo ajye ahandi kuko ntagishya aba ajyanye ahubwo turamureka hakaza abandi bashoboye”.

Mwanangu yemeza ko kuva icyo cyemezo cyafatwa byatanze umusaruro kuko abayobozi b’amashuri basigaye bakora inshingano zabo neza, ku buryo bakorera aho bayobora nk’ingo zabo.

Inama yagutse y'uburezi mu Ntara y'Iburasirazuba yateranye mu mpera z'ukwezi gushize
Minisitiri Mutimura asanga hakwiye izindi ngamba zo gufatira ibyemezo abayobozi b'ibigo by'amashuri batubahiriza inshingano

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza