Itandukaniro riri hagati y’ubuharike n’ubushoreke, ibyaha bihanwa n’amategeko

Yanditswe na Maurice Munyentwali
Kuya 6 Ugushyingo 2017 saa 10:14
Yasuwe :
0 0

Abantu batari bake bakunze kwitiranya ubuharike n’ubushoreke nyamara biratandukanye nubwo mu buryo bw’amategeko byose bihurira ku kuba ari ibyaha bihanwa.

Itegeko N°59/2008 ryo kuwa 10/09/2008 rikumira kandi rihana ihohoterwa iryo ari ryo ryose rishingiye ku gitsina, mu ngingo yaryo ya 2, igika cya 3, rivuga ko ubuharike ari “Ukugira amasezerano ya kabiri y’ubushyingiranwe aya mbere agifite agaciro”.

Igitabo cy’amategeko ahana mu ngingo ya 246, giteganya ko umuntu ugira amasezerano ya kabiri y’ubushyingiranwe aya mbere agifite agaciro ahanishwa igifungo kuva ku mezi atandatu kugeza ku myaka ibiri n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda kuva ku 100.000 kugeza ku 500.000 RWF cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.

Dusesengure ibigize icyaha cy’ubuharike

Igikorwa nyamukuru kigize icyaha cy’ubuharike ni ugushyingirwa n’undi muntu kandi uzi neza ko ugushyingirwa kwa mbere kugifite agaciro. Ibi ntibisaba ko uwo mwashyingiranwe bwa kabiri muba mubana mu nzu imwe cyangwa mukorana imibonano mpuzabitsina. Birahagije gusa kuba mwarashyingiwe imbere y’amategeko n’ubwo mwaba mutanatuye mu gihugu kimwe.

Ikindi kirebwa hano ni ubushake bwo gukora ubuharike. Biramutse bigaragaye ko umuntu mwashyingiranywe utari uziko asanzwe yarashyingiranywe n’undi cyangwa se ukagaragaza ko wari uziko yahawe gatanya nyamara atari ko bimeze iki cyaha nticyaguhama ariko uwo mwashyingiranwe we cyamuhama kuko aba yarakoze ubuharike abizi neza ko ashyingiwe bwa kabiri agifite irindi sezerano.

Ubushoreke bwo ntibugombera ko habaho gushyingiranwa imbere y’amategeko

Ingingo ya 247 y’igitabo cy’amategeko ahana isobanura ko ubushoreke ari imibanire nk’umugabo n’umugore ku buryo buhoraho ku bantu batashyingiranywe, umwe muri bo cyangwa bombi bafite uwo bashyingiranywe.

Dusesenguye iki cyaha, turasanga kugira ngo gishoboke bisaba ko umwe mu bakora ubushoreke agomba kuba yarashyingiwe imbere y’amategeko. Hagomba kurebwa kandi niba abakora ubushoreke babana nk’umugabo n’umugore kandi mu buryo buhoraho. Ibi bisobanuye ko nk’umugabo wakinjira umugore bakabana ariko akajya anyuzamo akamara igihe yarasubiye mu rugo afitemo umugore w’isezerano bitakitwa ubushoreke.

Ikindi kintu twasesengura hano ni igikorwa cyo kubana nk’umugabo n’umugore. Nubwo itegeko ridasobanura icyo bishatse kuvuga ariko mu nyurabwenge byakumvikana ko abakora ubushoreke bagomba byanze bikunze kuba banakorana imibonano mpuzabitsina muri ya mibanire yabo. Byagorana kwita umuntu inshoreke y’undi mu gihe batigeze bakorana imibonano mpuzabitsina nubwo iyi ngingo itavugwaho rumwe n’abasesengura amategeko.

Uhamwe n’icyaha cy’ubushoreke ahanishwa igifungo kuva ku mezi atandatu kugeza ku myaka ibiri n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda kuva ku 100.000 kugeza kuri 200.000 RWF (ingingo ya 248)

Umwanzuro

Mu kwanzura iyi nyandiko, navuga ko icyaha cy’ubushoreke n’icy’ubuharike ari ibyaha bibiri bitandukanye abantu badakwiye kwitiranya. Byitwa ubushoreke iyo umugabo n’umugore babana mu buryo buhoraho kandi bakabana nk’umugabo n’umugore kandi umwe muri bo cyangwa bose basanzwe bafite urundi rugo ndetse banafite uwo bashyingiranwe imbere y’amategeko. Ubuharike bwo nk’uko twabibonye ntibugombera ko umugabo n’umugore baba babana mu nzu imwe.

Birahagije gusa ko baba barashyingiwe kandi umwe muri bo cyangwa bose bagifite amasezerano yo gushyingirwa ahandi kabone niyo kuva bashyingiranwa baba batarigeze babana.

Igitabo cy’amategeko ahana y’u Rwanda kirimo kuvugururwa ndetse bikaba byitezwe ko icyaha cy’ubushoreke cyazakurwamo mu gihe Inteko Ishinga Amategeko yaramuka itoye uwo mushinga w’itegeko. Ibisobanuro bitangwa ku mpamvu zo gukuramo icyaha cy’ubushoreke, havugwamo kuba cyaba gifitanye isano ya bugufi n’icy’ubusambanyi ku buryo ubushoreke bushobora kuzafatwa nk’ubusambanyi bukomeza bwisubiramo.

Usibye kuba uwakoze icyo uyu munsi twita ubushoreke yazajya ahanirwa icyaha cy’ubusambanyi (bwisubiramo), ashobora no guhanirwa n’ibindi byaha byashamikira ku bushoreke birimo nko guta urugo no gukoresha umutungo w’urugo bidaturutse ku bwumvikane bw’uwo bashyingiranywe n’ubundi bisanzwe ari ibyaha biteganywa n’ingingo za 241 na 243 z’igitabo cy’amategeko ahana y’ u Rwanda.

Umunyamategeko Maurice Munyentwali wakusanyije ibi bitekerezo

[email protected]


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza