Inyamaswa zirinzwe ni iziba zitagomba kwicwa, guhigwa, kuvogerwa, guhungabanywa, gucuruzwa, gutungwa mu ngo, cyangwa kwangirizwa ubuturo. Impamvu nyamukuru akaba ari ukugira ngo zibungabungwe mu buryo burambye. Icyemezo cyo kuzirinda gifatwa ahanini n’igihugu ubwacyo kikanashyiriraho itegeko rizirengera. Bityo rero inyamaswa imwe ishobora kuba irinzwe mu Rwanda ariko itarinzwe mu Butaliyani.
Iteka rya Minisitiri No 007/2008 ryo kuwa 15/08/2008 ryashyizeho urutonde rw’ubwoko bw’inyamaswa n’ibimera birinzwe mu Rwanda, izo nyamaswa zose hamwe ni 37.
Ingingo zigenderwaho mu kwemeza ko inyamaswa irindwa
Ubusanzwe kugira ngo inyamaswa runaka ishyirwe mu binyabuzima birinzwe hari ingingo zibanza gusuzumwa :
Kuba ifite ibyago byinshi byo gushira burundu ku isi (threatened to extinction),
Kuba umubare wayo ari muke cyane,
Kuba idatuye cyangwa ngo iboneka mu bice bitandukanye by’isi (low geographic range),
Kuba nta handi wayisanga ku isi (endemic),
Kuba ubushakashatsi bwemeza ko ifite ibyago byinshi byo gushira mu buturo bwayo kamere (extinction in the wild),
Kuba ifitiye igihugu umumara wihariye.
Akenshi inyamaswa ishyirwa mu cyiciro cy’izirinzwe ari uko yugarijwe mu buryo bukurikira :
• Kubura aho iba kubwo kuhahinga no kuhatura,
• Guhigwa no gushimutwa hashakishwa inyama, amahembe, uruhu n’ibindi,
• Kwicwa bikabije kubw’imiterere n’imyitwarire yayo (ubukana, ubumara, kona, kurya amatungo,…),
• Kubura ibyo zirya,
• Guhitanwa n’indwara akenshi zanduzwa n’abantu cyangwa amatungo ya bo (Imbogo, Ingagi),
• Kurogwa (Intare, ingwe).
Icyo usabwa nk’Umunyarwanda
Burya gushyiraho burundu k’ubwoko ubwo ari bwo bwose bw’inyamaswa bigira ingaruka nyinshi ku bindi binyabuzima, ikindi kandi nta nyamaswa y’ingome cyangwa yavumwe nk’uko bamwe babyemeza ; inyinshi ziryana mu buryo bwo kwirwanaho. Bityo rero nk’umuturarwanda zirikana ko izi nyamaswa zikwiye kubaho kandi mu bwisanzure, haranira kuzibungabunga mu bushobozi bwawe bwose, kandi utabyihererana ahubwo ubimenyesha n’abandi.
Amashusho y’inyamaswa zirinzwe mu Rwanda
Inyamaswa zirinzwe zose hamwe ni 37, iyi nkuru yibanze ku nyamabere n’ibikururanda, murarikiwe iy’ubutaha izaba yerekeye ku nyoni zirinzwe mu Rwanda.
Ushaka kureba amafoto y’inyoni zirinzwe, wakanda hano : http://www.igihe.com/spip.php?article18658
Foto : Internet
| IZINDI NKURU WASOMA |
|
Hafashwe ingamba nshya mu guhagarika inyamanswa zonera abaturage
21.04.2013 |
|
Abatunze imisambi n’inguge barengereye amategeko
30.03.2013 |
|
Batatu batawe muri yombi bakekwaho kwica inyamaswa muri pariki
19.12.2012 |
|
Kigali : Amatotori y’inyoni abangamiye abatega tagisi
28.08.2012 |
|
Kuri Twitter, Perezida Kagame yavuze uko ingagi z’impanga yise amazina zimerewe
8.06.2012 |
| KANDA AHA UREBE N'IZINDI NKURU NYINSHI ... |