Umujyi wa Kigali: Umuyobozi mushya n’imiterere mishya?

Yanditswe na Rabbi Malo Umucunguzi
Kuya 18 Nyakanga 2019 saa 11:12
Yasuwe :
0 0

Mu ijoro ryo ku wa 15 Nyakanga nibwo hamenyekanye ko Perezida Paul Kagame yakoze impinduka mu bahagarariye u Rwanda mu bihugu 15 by’amahanga, ari bwo Rwakazina Marie Chantal wayoboraga Umujyi wa Kigali yagirwaga Ambasaderi mu Busuwisi, ngo asimbure Amb. Dr Ngarambe François -Xavier wimuriwe mu Bufaransa.

Ni inshingano zigiye gusimbura izo yari amazemo iminsi 416 ihwanye n’umwaka umwe, ukwezi kumwe n’iminsi 21, kuko yatorewe kuyobora Umujyi wa Kigali ku wa 25 Gicurasi 2018.

Ni igihe gito kuko yasimbuye Nyamurinda Pascal, weguye amaze iminsi 418 ayobora Umujyi wa Kigali, ihwanye n’umwaka umwe, ukwezi kumwe n’iminsi 25. Kugeza ubu ufite agahigo ko kuwuyobora igihe gito ni Mukaruliza Monique (iminsi 341), wagizwe Ambasaderi w’u Rwanda muri Zambia atarangije manda yatorewe ku wa 29 Gashyantare 2016.

Itegeko rigena imitunganyirize n’imikorere y’inzego z’imitegekere y’igihugu zegerejwe abaturage, riteganya ko iyo Umuyobozi wa Komite Nyobozi adahari cyangwa agize impamvu imubuza gukora, asimburwa n’Umuyobozi wungirije ushinzwe Iterambere ry’ubukungu. Ni umwanya ufitwe na Parfait Busabizwa mu Mujyi wa Kigali.

Rwakazina Marie Chantal wari Meya w'Umujyi wa Kigali yagizwe Ambasaderi mu Busuwisi

Umuyobozi mushya n’imiterere mishya?

Rwakazina yakuwe ku mwanya w’Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali, mu gihe mu Nteko Ishinga Amategeko hakomeje isuzuma ku mushinga w’itegeko rigena imiterere mishya y’inzego z’Umujyi n’abazaba bawuyoboye.

Uwo mushinga urimo kugendana uw’itegeko ngenga rigenga amatora mu Rwanda, ryavuguruwe nyuma y’impinduka ziteganywa vuba aha zirimo gukuraho inama njyanama z’uturere tugize Umujyi wa Kigali no kuvugurura abagize njyanama yawo.

Ibi byose ni umushinga ugomba gushyirwa mu bikorwa bwangu, kuko mu itegeko rigenga Umujyi wa Kigali biteganywa ko “amatora yo gusimbura abayobozi b’inzego z’Umujyi wa Kigali akorwa mu gihe kitarenze amezi atandatu iri tegeko rimaze gutangazwa mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda.”

Ibi byose byamazwe kwemezwa mu nzego z’ubutegetsi, hasigaye ko bihabwa umugisha mu buryo bw’amategeko, ku buryo bishoboka cyane ko Umuyobozi mushya w’Umujyi wa Kigali azatorwa mu buryo bushya.

Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa Komisiyo y’Igihugu y’Amatora, Charles Munyaneza, yabwiye IGIHE ko bijyanye n’aya mategeko arimo kuvugururwa, bishoboka cyane ko amatora yazaba nyuma y’uko aya mategeko yaba yemejwe burundu.

Ati “Hari itegeko ry’Umujyi wa Kigali ndetse hari n’itegeko rigenga amatora naryo ririmo rivugururwa kugira ngo rijyane n’iryo ry’Umujyi wa Kigali, nihabaho n’amatora yo gusimbura, ndatekereza ko bizashingira kuri ayo mategeko mashya arimo akorwa.”

“Icyo nzi cyo ni uko arimo ategurwa kandi ibijyanye no kuyategura birimo birihuta yombi, ari itegeko rigenga Umujyi wa Kigali n’Itegeko Ngenga rigenga amatora.”

Meya mushya w’Umujyi wa Kigali azatorwa ate?

Kimwe n’uburyo busanzwe, Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali azajya atorwa mu bajyanama b’umujyi, ahubwo impinduka ziri mu buryo abo bajyanama bazajya babonekamo, ndetse Inama njyanama z’uturere tw’Umujyi wa Kigali zizavaho na two twamburwe ubuzima gatozi.

Abagize Inama Njyanama y’Umujyi wa Kigali bazagabanywa bave kuri 33 basanzwe, isigare igizwe n’abajyanama babiri baturuka muri buri Karere batorwa hakurikijwe itegeko rigenga amatora kandi nibura umwe muri bo akaba ari umugore; n’abandi bajyanama batanu bashyirwaho n’iteka rya Perezida wa Repubulika bamaze kwemezwa n’Inama y’Abaminisitiri.

Uzashaka kwiyamamariza kuba muri Njyanama y’Umujyi wa Kigali, azajya abimenyesha ubuyobozi bw’Akarere n’Umujyi wa Kigali mu nyandiko, agenere kopi Umuhuzabikorwa wa komisiyo y’amatora, mu gihe ubusanzwe baheraga hasi mu midugudu bakazagera ku turere n’Umujyi wa Kigali.

Abajyanama b’Umujyi wa Kigali bahagarariye Akarere kagize Umujyi wa Kigali bazajya batorwa n’abagize inama njyanama z’imirenge igize ako Karere. Abajyanama b’Umujyi wa Kigali bazajya bagira manda y’imyaka itanu ishobora kongerwa rimwe.

Impinduka zitegereje Umujyi wa Kigali n'abayobozi bawo kimwe n'uturere tuwugize

Izindi mpinduka mu miyoborere y’Umujyi

Itegeko rishya niryemezwa, biteganywa ko Komite Nyobozi y’Umujyi wa Kigali izaba igizwe n’abantu batatu barimo nibura umugore umwe. Abo ni Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali, Umuyobozi Wungirije ushinzwe Imiturire n’Ibikorwa remezo n’Umuyobozi Wungirije ushinzwe Ubukungu n’Imibereho Myiza y’Abaturage.

Abagize Komite Nyobozi y’Umujyi wa Kigali bazajya batorerwa igihe cy’imyaka itanu, bashobora kongera kwiyamamaza ariko ntibarenze manda ebyiri zikurikirana.

Itegeko rizaha Umujyi wa Kigali ishingano zo gushyiraho no gukurikirana ibikorwa remezo n’imiturire, uturere tuwugize dusigarane cyane cyane inshingano y’itangwa rya serivisi mu bijyanye n’iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage.

Uwitwaga Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umujyi wa Kigali azahita aba Umuyobozi Mukuru w’Ibikorwa, ndetse we n’abakuru b’imirimo bashobora gushyirwaho bitanyuze mu ipiganwa kubera ubumenyi bakeneweho cyane cyane ko ipiganwa ritinda kandi hari igihe usanga bakenewe ku buryo bwihutirwa.

Umujyi wa Kigali uzaba ufite inshingano zirimo gukurikirana ishyirwa mu bikorwa rya politiki y’igihugu mu turere; gutegura igishushanyo mbonera cy’Umujyi wa Kigali, ibishushanyo mbonera byihariye no kubishyira mu bikorwa; guteza imbere ibikorwa remezo n’imiturire by’Umujyi wa Kigali; gukora igenamigambi ry’Iterambere ry’Umujyi wa Kigali no gutanga umurongo ngenderwaho no guhuza ibikorwa by’uturere.

Uretse ku rwego rw’Umujyi wa Kigali, Akarere ko mu Mujyi wa Kigali kazaba kayobowe n’Urwego Nshingwabikorwa n’Urwego rw’imirimo rusange, zunganirwa na Komite y’Umutekano.

Akarere nta buzima gatozi kazaba kagifite, ibyemezo byose biyobora Umujyi wa Kigali bizaba bifatirwa ku rwego rw’Umujyi wa Kigali, aho gufatwa n’inzego zitandukanye ziri ku rwego rw’Akarere n’Umujyi wa Kigali icya rimwe nk’uko byakorwaga.

Ku Karere hazaba nta Nama Njyanama, nta na Komite Nyobozi izaba igihari, ahubwo hari Urwego Nshingwabikorwa rw’Akarere ruzaba rugizwe n’abantu babiri barimo nibura umugore umwe. Ni ukuvuga Umuyobozi Mukuru w’Akarere n’Umuyobozi Mukuru w’Akarere Wungirije.

Abagize Urwego Nshingwabikorwa bazajya bashyirwaho n’Iteka rya Perezida, bamare ku buyobozi igihe cy’imyaka itanu ishobora kongerwa, mu gihe usanzwe batorwaga mu bajyanama b’Akarere.

Akarere kagize Umujyi wa Kigali kazaba gafite inshingano zo gushyira mu bikorwa politiki za Leta zemejwe; gukurikirana imiyoborere y’Imirenge igize Akarere, kubungabunga no gufata neza ibikorwa remezo biri mu Karere hakurikijwe ibishushanyo mbonera n’umurongo ngenderwaho bitangwa n’Umujyi wa Kigali.

Nyuma ya 1994 kugeza muri 2016, Umujyi wa Kigali umaze kuyoborwa n’abayobozi batandatu barimo aba perefe bawuyoboye ucyitwa Perefegitura y’Umujyi wa Kigali. Muri abo ba Perefe harimo Rtd Lt. Col. (icyo gihe yari Majoro) Rose Kabuye (1994- 1997), Musoni Protais (1997-1999) na Kabandana Marc (1999- 2001).

Muri ba Meya harimo Mutsindashyaka Théoneste (2001-2006), Dr. Aissa Kirabo Kacyira (2006-2011), Ndayisaba Fidèle (2011- 2016), Mukaruliza Monique (2016-2017) na Nyamurinda Pascal (2017-2018).

Ibiro by'Umujyi wa Kigali bigiye gukorwamo amavugurura

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza