Ethiopia:Bibutse umunsi himitswe Haïlé Sélassié, ufatwa nk’imana y’Abarasita

Yanditswe na Kanamugire Emmanuel
Kuya 2 Ugushyingo 2016 saa 05:14
Yasuwe : XX
0

Itariki ya 2 Ugushyingo ya buri mwaka, ifatwa nk’umunsi udasanzwe muri Afurika, kuko ari bwo hibukwa iyimikwa rya Haïlé Sélassié Ier, Umwami w’abami wa Ethiopia ufatwa nk’imana y’Abarasita (Rasta).

Kuri iyi tariki mu 1930, Umurwa mukuru wa Ethiopia wari utatse amabara y’icyatsi kibisi, umuhondo n’umutuku, ndetse n’abaturage bambaye imyenda isa ityo mu mihanda yose ya Addis-Abeba. Ikivunge cy’abantu cyari kiri kuri Katederali yitiriwe Mutagatifu Georges.

Abanya-Ethiopia bose bari bategereje amaza y’Umwami w’abami mushya, Ras Tafari Makonnen wimitswe agahabwa izina rya Haïlé Sélassié Ier, bivuga tugenekereje mu Kinyarwanda ngo “Ububasha bukomoka ku butatu Butagatifu”.

Nyuma y’ijoro ryose muri iyo Katederali, Haïlé Sélassié Ier ukomoka ku Mwamikazi wa Saba n’umwami Salumoni, ni bwo yagizwe Umwami w’abami, aba uwa 225 mu gisekuru cya Salumoni cyo kuva mu binyejana birindwi.

Uwo muhango wari witabiriwe n’abantu 12 bahagarariye amahanga, nk’Ubwami bw’u Bwongereza, u Bufaransa ndetse na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Haïlé Sélassié ahita aba Umwami w’Abami w’Umwirabura rukumbi mu gihugu kitigeze gikoronizwa.

Urusaku rwagereranywa n’impundu ndetse n’amashyi, urusaku rw’amasasu 100 yarashwe mu kirere, inzogera zo mu Kiliziya ndetse n’umutontomo w’Intare enye, byarumvikanye cyane kugeza muri Lalibela, umwe mu Mijyi mitagatifu ya Ethiopia.

Umunsi ubanzirizwa iyimikwa (ubwo ni kuwa 1 Ugushyingo 1930), Haïlé Sélassié aherekejwe n’Umwamikazi w’abami Menen batambagiye mu mihanda ya Addis-Abeba bari mu modoka y’akataraboneka idatwikiriye, bakaba bari bari inyuma y’akarasisi k’ingabo ndetse n’intwaro zikoreshwa n’abarwanira ku mafarasi.

Ubwo bageraga iruhande rwa Katederali yitiriwe Mutagatifu George, Haïlé Sélassié, yunamiye Nyirarume Ménélik II, apfukura ku mugaragaro ishusho ye y’ikibumbano, dore ko ari we watsinze urugamba rwa Adoua mu 1896 rwaburijemo indoto z’Abataliyani zo gukoloniza Ethiopia.

Haïlé Sélassié Ier, yavutse kuwa 23 Nyakanga 1892 kuri Ras Makonnen na Wezero Yeshimebet Ali.

Yimye ingoma mu 1916, ubwo Iyasu, umuhungu wa Ménélik II yari amaze guhirikwa ku bwami na Nyirasenge Zaouditou.

Kuva icyo gihe, Zaouditou yabaye Umwamikazi, maze mu 1928 Ras Tafari Makonnen aza kuzamurwa mu ntera ashyirwa ku rwego rw’Umwami, maze mu 1930, ubwo Zaouditou yari amaze gutanga, ahita aba Umwami w’Abami ariko ikamba aryambikwa nyuma y’amezi atandatu.

Ku ngoma ya Ras Tafari Makonnen, Ethiopia yageze kuri byinshi birimo no kuba yarabashije guhagarika ubucakara akoresheje amategeko yashyizweho mu 1918 ndetse n’iryo mu 1923.

Yanabaye umutegetsi rukumbi uhagarariye igihugu cya Afurika mu muryango SDN (Société des Nations) ufatwa nk’inkomoko y’Umuryango w’Abibumbye (ONU).

Icyakora yaje gukurwa muri uwo muryango ubwo ingabo z’Abataliyani zateraga ubwami bwe agahita ajya mu buhungiro, ariko aza kuvuga ijambo ryatonetse Abataliyani mu nama yabereye i Genève kuwa 30 Kamena 1936. Yahise akomereza ubuhungiro bwe mu bwami bw’Abongereza kugeza ubwo yagarukaga mu gihugu cye mu 1941.

Kuva ubwo yagiye yikomwa na benshi, ndetse biza kumuviramo guhirikwa ku butegetsi kuwa 12 Nzeri 1974, arafungwa ndetse aza no kugwa mu buroko kuwa 27 Kanama 1975.

Haïlé Sélassié, Umwami w'Abami wa Ethiopia, ufatwa nk'Imana y'Abarasita

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza