Umubano w’u Rwanda na Afurika y’Epfo, Mandela, demokarasi muri Afurika: Ikiganiro na Julius Malema

Yanditswe na Ferdinand Maniraguha
Kuya 24 Ukwakira 2018 saa 02:49
Yasuwe :
0 0

Biragoye ko icyumweru gishira, izina rya Julius Sello Malema ritagaragaye mu binyamakuru byo muri Afurika y’Epfo.

Uyu mugabo w’imyaka 37 azwi cyane nk’umwe mu bazonze Jacob Zuma ubwo yari Perezida wa Afurika y’Epfo kugeza yegujwe mu ntangiriro z’uyu umwaka.

Malema ni umuyobozi w’ishyaka riharanira ubwigenge mu bukungu, Economic Freedom Fighters yashinze mu 2013.

Ariko inshuro nyinshi ubwo Zuma yabaga yinjiye mu Nteko Ishinga Amategeko, we n’abadepite be 24 batezaga akavuyo kugeza basohowe ku ngufu.

Inshuro nyinshi yagiye ahanirwa kuvuga amagambo ahembera urwango ku bazungu bagize 4% by’abaturage b’icyo gihugu. Ibyo byaje gutuma mu mwaka wa 2012 yirukanwa mu ishyaka ANC riri ku butegetsi azira imyitwarire mibi.

IGIHE yagiranye ikiganiro kirambuye na Malema uri i Kigali mu nama rusange y’Inteko Ishinga Amategeko y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (PAP), asubiza ibibazo bitandukanye birimo icyo anenga Nelson Mandela, uko abona umubano w’u Rwanda na Afurika y’Epfo n’uburyo yiteguye gukura ku butegetsi ishyaka ANC umwaka utaha.

Ibi ni bimwe mu byaganiriweho:

IGIHE: Ubona Afurika kuri ubu ihagaze he muri Demokarasi?

Malema: Ntabwo umugabane wacu uhagaze neza. Ukwiye kuba urangwa n’amahoro, utera imbere mu bukungu ibihugu bikagirana ubucuruzi kandi bikabyaza umusaruro ubukungu karemano, tukagaragaza Afurika ku ruhando mpuzamahanga, igahabwa agaciro nk’indi migabane aho gufatwa nk’umugabane uri munsi y’iyindi.

IGIHE: None se tubura iki?

Malema: Tubura ubumwe. Ba gashakabuhake babeshwaho n’amacakubiri. Bateranya abantu mu gihe abantu bagihugiye muri ibyo bakiba ubukungu.

IGIHE: Ubona Perezida wo muri Afurika akwiye kuyobora manda zingahe?

Malema: Abaturage nibo bakwiye kubigena. Ntabwo bikwiye kugenda uko abanyaburayi bavuze. Tugomba kwihitiramo ibyo dushaka.

Nko mu Rwanda Perezida amara imyaka irindwi ku butegetsi, iwacu ni imyaka itanu. Ibihugu bigenda bitandukana. Ntabwo ibyo bituma demokarasi yacu itaba yo kuko demokarasi ntabwo ireberwa mu ndorerwamo muri Amerika bareberamo.

IGIHE: Kuki wahisemo gushinga ishyaka ryawe?

Malema: Muri Afurika y’Epfo icyo gihe hari icyuho cya politiki inenga Leta. Twaje gutekereza ko dukeneye ishyaka rivugira abaturage batagira ubutaka mu gihugu, abashomeri n’abandi batagira kivugira ndetse n’abakozi kuko amashyirahamwe y’abakozi muri Afurika y’Epfo yakoranaga n’abakoresha, akikiriza imbyino yatewe n’ishyaka riri ku butegetsi.

Julius Malema afatwa nk'umwe mu badepite bakomeye muri Afurika y'Epfo

IGIHE: Kuki mwashyigikiye amavugurura agamije kwambura ubutaka abazungu ngo buhabwe abirabura?

Malema: Ubutaka muri Afurika y’Epfo bwaribwe. Ba nyamuke b’abazungu baje mu gihugu bategeka abanyafurika, babatwara ubutaka ari nako babica. Twe tubona ko kugira ngo tubone amahoro n’umutekano ari uko tugomba gusubiza ubutaka ba nyirabwo.

IGIHE: Ese mubona abirabura bazabubyaza umusaruro nk’uko abanyamahanga babigenzaga?

Malema: Ubwo abazungu badusangaga inaha twarabukoreshaga, abazungu sibo batwigishije kurya, basanze turya. Kububyaza umusaruro bivuze kwihaza. Ntabwo uhinga ngo ucuruze utaragira n’ibyo kurya.

IGIHE: Mu ishyaka mwiteguye mute amatora y’umwaka utaha

Malema: Tugiye gutangira kwiyamamaza muri Afurika y’Epfo yose, tuzatanga abakandida. Twizeye gukura ku butegetsi ishyaka ANC riri ku butegetsi tubicishije mu bwiganze bw’abadepite mu Nteko cyangwa kwiyunga n’andi mashyaka atavuga rumwe na Leta.

IGIHE: Mandela ni iki kuri wowe?

Malema: Mandela ni intwari kuri njye. Mandela ni ishusho y’ibyifuzo bya benshi mu baturage bacu. Ni umwe mu batubohoye. Niyo mpamvu mubyo dukora byose duharanira kugera ku byo atabashije kugeraho.

Rimwe na rimwe turamunenga nko ku bijyanye n’ubukungu n’ikibazo cy’ubutaka.

IGIHE: Ni iki atakoze yagombaga gukora?

Malema: Mubyo yumvikanyeho n’abazungu ikibazo cy’ubutaka cyagombaga kuza imbere, akiha n’igihe ibintu bigomba kuba byagezweho n’uko bizakorwa. Urebye ibiganiro yakoze, nta kidasanzwe cyavuzwe ku butaka kandi ari cyo cyari umutima w’urugamba.

IGIHE: Mu myaka ishize umubano w’u Rwanda na Afurika y’Epfo ntiwari mwiza ndetse biracyagoye abanyarwanda kubona visa, ni iki gikwiye gukorwa?

Malema: Ntabwo ari abanyarwanda gusa batabona visa za Afurika y’Epfo n’ibindi bihugu biragorana. Twe mu ishyaka ryacu, twifuza ko dufungura amarembo ku bavandimwe bo muri Afurika kuko guha agaciro iyi mipaka, ni uguha agaciro ubukoloni.

U Rwanda na Afurika y’Epfo ni ukutumvikana gusanzwe ariko turasaba ko umubano ubyutswa ukaba mwiza. Bibaho mu mibanire y’ibihugu, sinkeka ko bikiri ikibazo nk’uko byahoze.

IGIHE: Uherutse kuvuga ko Igiswahili kigomba kuba ururimi rwa Afurika, ubishingira he?

Malema: Igiswahili ni ururimi rwacu twihimbiye, kandi nirwo ruvugwa cyane ku mugabane. Turushyize mu mashuri yacu twarwifashisha mu guhuriza hamwe umugabane wacu. Abantu biyumvanamo byoroshye iyo bavuga ururimi rumwe.

IGIHE: Si kenshi ubona urubyiruko muri politiki cyane cyane muri Afurika, ubona biterwa n’iki?

Malema: Ni uko abakuze babeshwaho no kubeshya urubyiruko. Umuntu wese ukunda demokarasi akwiriye gushishikariza urubyiruko kwitabira politiki kuko politiki niyo igena ejo hazaza h’igihugu kandi urubyiruko nirwo ejo hazaza.

Ntabwo rero bagomba kwicara ngo abandi abe ari bo babagenera uko bazabaho.

IGIHE: Uherutse kuvuga ko abazungu iyo bavuga Icyongereza utabumva, ni byo?

Malema: Nibyo rwose simbumva kuko sinabanye n’abazungu, nta n’ubucuti tugirana. Iyo bari kuvuga rwose birangora kumva ibyo kuko imivugire yabo iratandukanye.

Julius Malema anenga Mandela ko yasize adakemuye ikibazo cy'ubutaka kari ari icy'ingutu

[email protected]


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza